рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 31 рджिрд╕ंрдмрд░ 2024

рдХिрдбрдиी рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦрдиे рдФрд░ рд░ोрдЧों рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЯिрдк्рд╕

 рдЕрдЪ्рдЫे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдХिрдбрдиी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдХाрд░ों рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдбрдиी рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдХिрдбрдиी рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рд╕рд░рд▓ рд╕्рдЯेрдк्рд╕ рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै рдЬैрд╕े, рдЕрдзिрдХ рдкाрдиी рдкीрдиा, рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЖрд╣ाрд░ рдЦाрдиा, рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╢рд░ाрдм рдХे рд╕ेрд╡рди рд╕े рдмрдЪрдиा рдФрд░ рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рдиा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рд╣ो рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХो рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдХिрдбрдиी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдХाрд░ рд╣ै? рддो рдЖрдк рдиिрд╢्рдЪिंрдд рд░рд╣ें рдмंрд╕рд▓ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓, рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджेрдЦрднाрд▓ рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдХिрдбрдиी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХрдИ рд╡िрдХाрд░ों рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ी рд╣ैं।


рдХ्рдпों рд╣ै рдХिрдбрдиी рдХी рджेрдЦрднाрд▓ реЫрд░ूрд░ी 

рдХिрдбрдиी рдХрдИ рдХाрд░्рдпों рдХो рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЕंрдЧ рд╣ैं, рдЬैрд╕े рд░рдХ्рдд рд╕े рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдФрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдл्рд▓ूрдЗрдб рдХो реЮिрд▓्рдЯрд░ рдХрд░рдиा, рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा, рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрд▓ाрдЗрдЯ рд╕्рддрд░ рдХो рд╕ंрддुрд▓िрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рд░ेрдб рдм्рд▓рдб рд╕ेрд▓्рд╕ рдмрдиाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ाрд░्рдоोрди рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рдиा। рдЙрдирдХे рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рдпों рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП, рдХिрдбрдиी рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиा рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЙрдкाрдп рдХрд░рдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।


рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг, рдХिрдбрдиी рдХी рдЙрдЪिрдд рджेрдЦрднाрд▓ рдХिрдбрдиी рд░ोрдЧों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рд░ोрдХрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ै। рдордзुрдоेрд╣ рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рдХाрд░рдХ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк, рдФрд░ рдХुрдЫ рджрд╡ाрдПं, рдХिрдбрдиी рдбैрдоेрдЬ рдХो рдмреЭा рд╕рдХрддी рд╣ैं।


рдПрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рдиिрдпрдоिрдд рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЬांрдЪ рдХो рдЕрдкрдиाрдХрд░, рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕ंрднाрд╡िрдд рдЬोрдЦिрдо рдХाрд░рдХों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЗрди рд╕्рдеिрддिрдпों рдХो рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд░ोрдХрдиे рдпा рдк्рд░рдмंрдзिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдЪिрдд рдХрджрдо рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдХिрдбрдиी рдХे рдХाрд░्рдп рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдбैрдоेрдЬ рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।


рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХिрдбрдиी рдХे рдХाрд░्рдп 

рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ंрддुрд▓рди рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдбрдиी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं। рдпрд╣ाँ рдХिрдбрдиी рдХे рдХुрдЫ рдХाрд░्рдпों рдХो рд╕ूрдЪीрдмрдж्рдз рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै:

    рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдиिрдХрд▓рдиा: рдХिрдбрдиी рдХा рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдХाрд░्рдп рд░рдХ्рдд рд╕े рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдд्рдкाрджों, рд╡िрд╖ाрдХ्рдд рдкрджाрд░्рдеों рдФрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдкрджाрд░्рдеों рдХो реЮिрд▓्рдЯрд░ рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै।

    рдл्рд▓ूрдЗрдб рдмैрд▓ेंрд╕: рдХिрдбрдиी рд░рдХ्рддрдк्рд░рд╡ाрд╣ рдоें рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ोрд▓ाрдЗрдЯ्рд╕ рдФрд░ рдкाрдиी, рдЬैрд╕े рдкोрдЯेрд╢िрдпрдо, рд╕ोрдбिрдпрдо рдФрд░ рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХे рдл्рд▓ूрдЗрдб рдмैрд▓ेंрд╕ рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ै।

    рдПрд╕िрдб рдмेрд╕ рд╕ंрддुрд▓рди: рдХिрдбрдиी рд╢рд░ीрд░ рдХे рдПрд╕िрдб рдмेрд╕ рд╕ंрддुрд▓рди рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े PH рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

    рд░рдХ्рддрдЪाрдк рд╕ंрддुрд▓рди: рдХिрдбрдиी рд░ेрдиिрди рдиाрдордХ рд╣ाрд░्рдоोрди рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рдХे рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ै।

    рд░ेрдб рдм्рд▓рдб рд╕ेрд▓्рд╕ рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди: рдХ्рдпा рдЖрдк рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдХिрдбрдиी рдПрд░िрде्рд░ोрдкोрдЗрдЯीрди рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рддी рд╣ै, рдПрдХ рд╣ाрд░्рдоोрди рдЬो рдмोрди рдоेрд░ो рдХो рд░ेрдб рдм्рд▓рдб рд╕ेрд▓्рд╕ рдХो рдмрдиाрдиे рд░рдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै। 

    рд╡िрдЯाрдоिрди D рд╕рдХ्рд░िрдпрдг: рдХिрдбрдиी рд╡िрдЯाрдоिрди D рдХो рд╕рдХ्рд░िрдп рдХрд░рддी рд╣ै, рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдЕрд╡рд╢ोрд╖рдг рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै। рдХिрдбрдиी рдЗрдирдПрдХ्рдЯिрд╡ рд╡िрдЯाрдоिрди D рдХो рдЙрд╕рдХे рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рддी рд╣ै, рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдХे рдЙрдЪिрдд рд╕्рддрд░ рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं।

    рдм्рд▓рдб рдлिрд▓्рдЯ्рд░ेрд╢рди: рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рд╣рдЯाрдиे рдФрд░ рд╕рдордЧ्рд░ рд░рдХ्рдд рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдбрдиी рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рджिрди рд▓рдЧрднрдЧ 120-150 рд▓ीрдЯрд░ рд░рдХ्рдд рдХो рдл़िрд▓्рдЯрд░ рдХрд░рддी рд╣ै।



рдХिрдбрдиी рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдПं

рдпрд╣ाँ рдХिрдбрдиी рдХी рдХुрдЫ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рджी рдЧрдпी рд╣ैं рдЬो рд╣ैं:

    рдХिрдбрдиी рд╕्рдЯोрди 

    рдпूрд░िрдирд░ी рдЯ्рд░ैрдХ्рдЯ рдоें рд╕ंрдХ्рд░рдордг (рдпूрдЯीрдЖрдИ)

    рдХिрдбрдиी рдоें рд╕ंрдХ्рд░рдордг (рдкाрдпрд▓ोрдиेрдл्рд░ाрдЗрдЯिрд╕)

    рдХ्рд░ोрдиिрдХ рдХिрдбрдиी рдбिрд╕ीреЫ (CKD)

    рдПрдХ्рдпूрдЯ рдХिрдбрдиी рдЗंрдЬрд░ी (AKI)

    рдЧ्рд▓ोрдоेрд░ुрд▓ोрдиेрдл्рд░ाрдЗрдЯिрд╕

    рдкॉрд▓ीрд╕िрд╕्рдЯिрдХ рдХिрдбрдиी рдбिрд╕ीреЫ (PKD)

    рдХिрдбрдиी рдХैंрд╕рд░

    рдиेрдл्рд░ोрдЯिрдХ рд╕िंрдб्рд░ोрдо

    рд░ीрдирд▓ рдЖрд░्рдЯрд░ी рд╕्рдЯेрдиोрд╕िрд╕


рдХिрдбрдиी рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦрдиे рдФрд░ рд░ोрдЧों рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЯिрдк्рд╕ 


рдпрд╣ाँ рдХिрдбрдиी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рд╕рд░рд▓ рдпुрдХ्рддिрдпाँ рджी рдЧрдИ рд╣ैं:

1. рд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯेрдб рд░рд╣ें


рд╕्рд╡рд╕्рде рдХिрдбрдиी рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдЪिрдд рд╣ाрдЗрдб्рд░ेрд╢рди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдкाрдиी рдкीрдиे рд╕े рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд╡िрд╖ाрдХ्рдд рдкрджाрд░्рдеों рдФрд░ рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдиिрдХाрд▓рдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдХिрдбрдиी рд╕्рдЯोрди  рдмрдирдиे  рдХा рдЬोрдЦिрдо рдХрдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд░ोреЫाрдиा 8-10 рдЧिрд▓ाрд╕ рдкाрдиी рдкीрдиा рдХिрдбрдиी рдХे рдлंрдХ्рд╢рди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।

2. рд╕्рд╡рд╕्рде рдЖрд╣ाрд░ рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░ें


рдХिрдбрдиी рдХी рдЙрдЪिрдд рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрддुрд▓िрдд рдФрд░ рдкौрд╖्рдЯिрдХ рдЖрд╣ाрд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдлрд▓ों, рд╕рдм्реЫिрдпों, рд╣ोрд▓ рдЧ्рд░ेрди, рд▓ीрди рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рд╣ैрд▓्рджी рдлैрдЯ рдЬैрд╕े рдПंрдЯीрдСрдХ्рд╕िрдбेंрдЯ, рд╡िрдЯाрдоिрди рдФрд░ рдоिрдирд░рд▓ рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЬाрддी рд╣ै। рдк्рд░ोрд╕ेрд╕्рдб рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде, рдЙрдЪ्рдЪ-рд╕ोрдбिрдпрдо рд╕्рдиैрдХ्рд╕, рд╢ुрдЧрд░ рдпुрдХ्рдд рдкेрдп рдФрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд░ेрдб рдоीрдЯ рдХो рд╕ीрдоिрдд рдХрд░рдиा рдпा рдЙрд╕рд╕े рдмрдЪрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпे рд╕рднी рдХिрдбрдиी рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХिрдбрдиी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рдЬрди्рдо рджे рд╕рдХрддा рд╣ै।

3. рдирдордХ рдХा рд╕ेрд╡рди рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ें


рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдирдордХ рдХा рд╕ेрд╡рди рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк (BP) рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рдмрдирддा рд╣ै, рдХिрдбрдиी рдХी рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬोрдЦिрдо рдХाрд░рдХ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕्рдб рдФрд░ рдкैрдХेрдЬ्рдб рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рд╕े рдкрд░рд╣ेрдЬ рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиे рдирдордХ рдХा рд╕ेрд╡рди рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ें, рдЬिрдирдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╕ोрдбिрдпрдо рд╣ोрддा рд╣ै।

4. рдзूрдо्рд░рдкाрди рдФрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╢рд░ाрдм рдХे рд╕ेрд╡рди рд╕े рдмрдЪें


рдХिрдбрдиी рд╡िрдХाрд░ों рдХे рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдХाрд░рдгों рдоें рд╕े рдПрдХ рдзूрдо्рд░рдкाрди рдФрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╢рд░ाрдм рдХा рд╕ेрд╡рди рд╣ै। рдзूрдо्рд░рдкाрди рдХिрдбрдиी рдоें рд░рдХ्рдд рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХो рдХрдо рдХрд░ рджेрддा рд╣ै рдФрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдп рдХो рдЦрд░ाрдм рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣, рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╢рд░ाрдм рдХा рд╕ेрд╡рди рдбिрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрд╢рди рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдХिрдбрдиी рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддा рд╣ै।


5. рдиिрдпрдоिрдд рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░ें


рдиिрдпрдоिрдд рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдлिрдЯ рд░рдЦрддी рд╣ै рдФрд░ рдХिрдбрдиी рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рдмрдв़ाрддी рд╣ै। рд╡्рдпाрдпाрдо рдЧंрднीрд░ рд╕्рдеिрддिрдпों, рдЬैрд╕े рдХि рдордзुрдоेрд╣, рдПрдиीрдоिрдпा рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХे рдЬोрдЦिрдо рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬो рдХि рдХिрдбрдиी рдХो рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдиिрдпрдоिрдд рд╡्рдпाрдпाрдо рд░рдХ्рдд рдкрд░िрд╕ंрдЪрд░рдг рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╡реЫрди рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।

6. рддрдиाрд╡ рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░ें


рдХिрдбрдиी рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рдЦ्рдпाрд▓ рд░рдЦрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рддрдиाрд╡ рд╕े рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рд╕рд╣िрдд рдЖрдкрдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдкрд░ рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै। рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рдХो рдк्рд░рдмंрдзिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд╕्рд╡рд╕्рде рддрд░ीрдХे рдЦोрдЬें, рдЬैрд╕े рд╡िрд╢्рд░ाрдо рддрдХрдиीрдХों рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░рдиा, рдордирдЪाрд╣े рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд╣ोрдиा, рджोрд╕्рддों рдХे рд╕ाрде рд╕рдордп рдмिрддाрдиा рдпा рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдорджрдж рд▓ेрдиा।  

7. рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░ें


рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк, рдХिрдбрдиी рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рд╣ै। рдЕрдкрдиे BP рдХी рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдоॉрдиिрдЯрд░ рдХрд░ें рдФрд░ рдЗрд╕े рд╕्рд╡рд╕्рде рд╕ीрдоा рдХे рднीрддрд░ рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрджрдо рдЙрдаाрдПं, рдЬिрд╕рдоें рдХрдо рд╕ोрдбिрдпрдо рд╡ाрд▓ा рдЖрд╣ाрд░ рд▓ेрдиा, рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рдиा, рддрдиाрд╡ рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ाрдПं рд▓ेрдиा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕рд▓ाрд╣ рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрддा рд╕े рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдХрд░ें।

8. рдм्рд▓рдб рд╢ुрдЧрд░ рдХे рд╕्рддрд░ рдХो рдоॉрдиिрдЯрд░ рдХрд░ें


рдпрджि рдЖрдкрдХो рдордзुрдоेрд╣ рд╣ै, рддो рдЕрдкрдиे рдм्рд▓рдб рд╢ुрдЧрд░ рдХे рд╕्рддрд░ рдХो рдоॉрдиिрдЯрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдк्рд░рдмंрдзिрдд рд░рдЦрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдордзुрдоेрд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдХिрдбрдиी рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдордзुрдоेрд╣ рд╕े рдЬुрдб़ी рдХिрдбрдиी рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рджрд╡ाрдУं, рдЖрд╣ाрд░ рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрдиों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрддा рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд▓ें।

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 14 рдирд╡ंрдмрд░ 2024

рдХिрдбрдиी рдХैрд╕े рдмрдиाрдП рд░рдЦें: рдПрдХ рд╕рд░рд▓ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा

 рдХिрдбрдиी рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं। рдпрд╣ рдм्рд▓рдб рдХो рд╕ाрдл рдХрд░рдиे рдоें рдорджрджрдЧाрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рдХрдИ рдЕрди्рдп рдХाрд░्рдп рднी рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЖрдЗрдП рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдХिрдбрдиी рдХो рдХैрд╕े рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


рдХिрдбрдиी рдХे рдХाрд░्рдп

рдХिрдбрдиी рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рдХрдИ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ैं:

  • рд╡िрд╖ाрдХ्рдд рдкрджाрд░्рдеों рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиा: рдпрд╣ рдЦूрди рд╕े рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХो рд╣рдЯाрддी рд╣ैं।
  • рдЬрд▓ рдХा рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा: рдХिрдбрдиी рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЬрд▓ рдФрд░ рдЦрдиिрдЬ рдХा рд╕ंрддुрд▓рди рд╕рд╣ी рд░рдЦрддी рд╣ैं।
  • рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा: рд╕рд╣ी рдХिрдбрдиी рдлंрдХ्рд╢рди рд╕े рд░рдХ्рддрдЪाрдк рднी рд╕ंрддुрд▓िрдд рд░рд╣рддा рд╣ै।

рд╕рд▓ाрдж рдФрд░ рдлрд▓ों рдХा рд╕ेрд╡рди

рдлрд▓ों рдФрд░ рд╕рд▓ाрдж рдХा рдиिрдпрдоिрдд рд╕ेрд╡рди рд╕ेрд╣рдд рдХे рд▓िрдП рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдиा рдХेрд╡рд▓ рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ों рд╕े рднрд░рдкूрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕рд╣ी рддрд░рд╣ рд╕े рд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯेрдб рд░рд╣рдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं।

  • рдлрд▓ рдЬैрд╕े рддрд░рдмूрдЬ рдФрд░ рд╕ंрддрд░े рдЕрдзिрдХ рдкाрдиी рд╡ाрд▓े рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рд╕рд▓ाрдж рдоें рд░ेрд╢े рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬो рдкाрдЪрди рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ें рдХि рдЖрдк рд░ोрдЬाрдиा рдХрдо рд╕े рдХрдо рджो рд╕рд░्рд╡िंрдЧ рдлрд▓ рдФрд░ рд╕рд▓ाрдж рдЦाрдПं।

рдкाрдиी рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдгрддा

рдХ्рдпा рдЖрдк рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рд╣ाрдЗрдб्рд░ेрд╢рди рд╕े рдХिрдбрдиी рдХी рд╕ेрд╣рдд рдмрдв़рддी рд╣ै? рдкाрдиी рд╣рдоाрд░े рдХिрдбрдиी рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

  • рд░ोрдЬ 8-10 рдЧिрд▓ाрд╕ рдкाрдиी рдкीрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ें।
  • рдЕрдзिрдХ рдкाрдиी рди рдкीрдиे рд╕े рдХिрдбрдиी рдоें рд╕्рдЯोрди рдмрдирдиे рдХा рдЦрддрд░ा рдмрдв़рддा рд╣ै।

рд╕ोрдбिрдпрдо рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрдо рдХрд░ें

рд╕ोрдбिрдпрдо, рдЬिрд╕े рд╣рдо рд╕ाрдзाрд░рдг рдирдордХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдирддे рд╣ैं, рдХिрдбрдиी рдкрд░ ╨╜╨░╨│╤А╤Г╨╖╨║╨╕ рдбाрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдЕрдзिрдХрддा рд╕े рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдмрдв़ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬो рдХिрдбрдиी рдХे рд▓िрдП рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рд╣ै।

  • рдЕрдкрдиे рдЦाрдиे рд╕े рдирдордХ рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХрдо рдХрд░ें।
  • рдк्рд░ोрд╕ेрд╕्рдб рдлूрдб рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ें, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрдирдоें рдЕрдзिрдХ рдирдордХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдлाрдЗрдмрд░ рдХा рдорд╣рдд्рд╡

рдлाрдЗрдмрд░ рдпुрдХ्рдд рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде рд╣рдоाрд░ी рдХिрдбрдиी рдХे рд▓िрдП рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ैं। рдпрд╣ рдкाрдЪрди рдХ्рд░िрдпा рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрддा рд╣ै рдФрд░ рд╢ुрдЧрд░ рдХे рд╕्рддрд░ рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

  • рджाрд▓ें, рд╕рдм्рдЬिрдпां рдФрд░ рд╕ाрдмुрдд рдЕрдиाрдЬ рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдлाрдЗрдмрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдЗрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдЖрд╣ाрд░ рдоें рд╕рдоाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ें।

рдиिрдпрдоिрдд рд╡्рдпाрдпाрдо

рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рднी рд╡्рдпाрдпाрдо рдХो рдкрд╕ंрдж рдХрд░рддी рд╣ैं! рдиिрдпрдоिрдд рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рдиे рд╕े рд╡рдЬрди рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд░рд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рднी рд╕рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै।

  • рд╕рдк्рддाрд╣ рдоें рдХрдо рд╕े рдХрдо 150 рдоिрдирдЯ рдПрдХ्рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рдХрд░ें।
  • рдпрд╣ рдЬॉрдЧिंрдЧ, рдирд╣ीं рддो рд╕ाрдЗрдХिрд▓िंрдЧ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдзूрдо्рд░рдкाрди рдФрд░ рд╢рд░ाрдм рд╕े рдмрдЪें

рдзूрдо्рд░рдкाрди рдФрд░ рд╢рд░ाрдм рдХिрдбрдиी рдкрд░ рдмुрд░ा рдЕрд╕рд░ рдбाрд▓рддी рд╣ैं। рдпрджि рдЖрдк рдХिрдбрдиी рдХी рд╕ेрд╣рдд рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЗрдирд╕े рдмрдЪрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

  • рдзूрдо्рд░рдкाрди рд╕े рдХिрдбрдиी рдлंрдбрдХ्рд╢рди рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рднाрд░ी рд╢рд░ाрдм рдХा рд╕ेрд╡рди рдХिрдбрдиी рдкрд░ рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рджрдмाрд╡ рдбाрд▓рддा рд╣ै।

рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें

рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХो рдбाрдпрдмिрдЯीрдЬ़ рдпा рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧ рд╣ै, рддो рдЖрдкрдХो рдХिрдбрдиी рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдиिрдпрдоिрдд рдЬांрдЪ рдФрд░ рд╕рд╣ी рджрд╡ा рдЦाрдиे рд╕े рдХिрдбрдиी рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै।

  • рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕े рд╕рдЯिрдХрддा рд╕े рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдХрд░ें।
  • рдЬрд░ूрд░ी рдЬांрдЪाрдПं рдЬैрд╕े рдХि рдХ्рд░िрдПрдЯिрдиिрди рдХी рдЬाँрдЪ рдиिрдпрдоिрдд рддौрд░ рдкрд░ рдХрд░рд╡ाрдПं।

рд╡рдЬрди рдХा рд╕ंрддुрд▓рди

рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡рдЬрди рдХिрдбрдиी рдкрд░ рджрдмाрд╡ рдбाрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдпрджि рдЖрдкрдХा рд╡рдЬрди рдЕрдзिрдХ рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рд╕рд╣ी рд░рдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

  • рдЕрдкрдиे рдЦाрдиे рдХी рдЖрджрддों рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें।
  • рдм्рд░ेрдХрдлाрд╕्рдЯ рди рдЫोрдб़ें рдФрд░ рд░ाрдд рдХा рдЦाрдиा рд╣рд▓рдХा рд░рдЦें।

рд╢ुрдЧрд░ рдЖрдкрдХे рдХिрдбрдиी рдХी рджुрд╢्рдорди

рдбाрдпрдмिрдЯीрдЬ़, рдпा рдЙрдЪ्рдЪ рд╢ुрдЧрд░ рдХा рд╕्рддрд░, рдХिрдбрдиी рдХे рд▓िрдП рдЦрддрд░ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕े рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдк рдХ्рдпा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं?

  • рд╢рд░рдмрдд рд╡ рдоीрдаे рдлрд▓ рдЦाрдиे рд╕े рдмрдЪें।
  • рдиिрдпрдоिрдд рдПрдХ्рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рдФрд░ рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЖрд╣ाрд░ рдХрд░ें।

рддрдиाрд╡ рдХो рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рд░рдЦें

рддрдиाрд╡ рдХрдИ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рдЬрди्рдо рджे рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрдирдХा рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдФрд░ рдХिрдбрдиी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдеोрдб़ा рдЯाрдИрдо рдиिрдХाрд▓ें рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдорди рдХो рд╢ांрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ेActivities рдХрд░ें।

  • рдк्рд░ाрдгाрдпाрдо рдФрд░ рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рд╕े рдорди рдХो рд╢ांрддि рдоिрд▓ेрдЧी।
  • рдЗрд╕рд╕े рдирд╕ों рдоें рдЦूрди рдХा рдк्рд░рд╡ाрд╣ рднी рд╕ाрдоाрди्рдп рд░рд╣ेрдЧा।

рдХिрдбрдиी рдХी рд╕ेрд╣рдд рдХे рд▓िрдП рд╡िрдд्рддीрдп рддैрдпाрд░ी

рдЖрдкрдХा рдХिрдбрдиी рдХा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдиा рдХेрд╡рд▓ рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕ेрд╣рдд рдкрд░, рдмрд▓्рдХि рдЖрдкрдХे рд╡िрдд्рдд рдХे рдКрдкрд░ рднी рдмрдб़ा рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдЪ्рдЫी рдХिрдбрдиी рд╕ेрд╣рдд рд░рдЦрдиे рдПрд╡ं рдмीрдоाрд░ी рдХो рджूрд░ рд░рдЦрдиे рд╕े рдЖрдк рдмрдб़े рдЦрд░्рдЪ рд╕े рдмрдЪ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╣рдоें рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдФрд░ рдЕрдЧрд░ рдЬाрдирдХाрд░िрдпाँ рд╕рд╣ी рд░рд╣ेंрдЧी, рддो рдХिрдбрдиी рдХी рд╕ेрд╣рдд рдмрдв़ाрдиे рдоें рднी рдорджрдж рдоिрд▓ेрдЧी।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдХिрдбрдиी рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╕рд╣ी рдЖрд╣ाрд░, рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╡्рдпाрдпाрдо, рдФрд░ рддрдиाрд╡ рд╕े рдмрдЪрдХрд░ рдХिрдбрдиी рдХी рд╕ेрд╣рдд рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд▓ा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдпाрдж рд░рдЦें, рд╕्рд╡рд╕्рде рдХिрдбрдиी, рдмेрд╣рддрд░ рдЬीрд╡рди рдХा рд░ाрд╕्рддा рд╣ै।

рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХा рдЦ्рдпाрд▓ рд░рдЦें рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рд╣ें!

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 10 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2024

рдЕрдЪ्рдЫी рд╕ेрд╣рдд рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?

 рдордоें рд╕े рдХोрдИ рднी рдмीрдоाрд░ рдирд╣ीं рдкреЬрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рдЬрдм рд╣рдо рдмीрдоाрд░ рдкреЬрддे рд╣ैं, рддो рд╣рдоें рдмрд╣ुрдд рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ोрддी рд╣ै, рдКрдкрд░ рд╕े рдЗрд╕рдХा рдЦрд░्рдЪा рднी рдЙрдаाрдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рд╣рдоें рдХुрдЫ рдЕрдЪ्рдЫा рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा। рди рд╣рдо рд╕्рдХूрд▓ рдЬा рдкाрддे рд╣ैं, рди рд╣ी рдХाрдо рдХी рдЬрдЧрд╣ рдкрд░। рдкैрд╕ा рдХрдоाрдиा рддो рджूрд░, рд╣рдо рдШрд░рд╡ाрд▓ों рдХी рдорджрдж рддрдХ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे। рдЙрд▓рдЯा рд╢ाрдпрдж рдЙрди्рд╣ें рд╣рдоाрд░ी рджेрдЦрднाрд▓ рдХрд░рдиी рдкреЬे। рдФрд░-рддो-рдФрд░, рдХрдИ рдмाрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рдХрд░рд╡ाрдиे рдФрд░ рджрд╡ाрдЗрдпाँ рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдкैрд╕ा рд▓рдЧ рдЬाрддा рд╣ै।

рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЗрд▓ाрдЬ рдХрд░рд╡ाрдиे рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै рдХि рд╣рдо рдПрд╣рддिрдпाрдд рдмрд░рддें, рддाрдХि рд╣рдо рдмीрдоाрд░ рд╣ी рди рд╣ों। рдоाрдиा рдХि рдХрдИ рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рд╣рдо рдмрдЪ рдирд╣ीं рд╕рдХрддे। рд▓ेрдХिрди рд╣рдо рдХुрдЫ рдРрд╕े рдХрджрдо реЫрд░ूрд░ рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдЕрдкрдиाрдиे рд╕े рдмीрдоाрд░ी рд╣ोрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рдХрдо рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рддो рд╢ाрдпрдж рд╣рдоें рдмीрдоाрд░ी рд╣ो рд╣ी рдирд╣ीं। рдЖрдЗрдП рдРрд╕ी рдкाँрдЪ рдмाрддों рдкрд░ рдЧौрд░ рдХрд░ें, рдЬिрди्рд╣ें рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдиे рд╕े рдЖрдк рдЕрдЪ्рдЫी рд╕ेрд╣рдд рдкा рд╕рдХрддे рд╣ैं।


рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХा рдЦрдпाрд▓ рд░рдЦिрдП

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि “рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдмрдЪрдиे рдФрд░ рдЙрд╕े рдлैрд▓рдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рддрд░ीрдХा рд╣ै” рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдзोрдиा। рдЧंрджे рд╣ाрдеों рдкрд░ рдХीрдЯाрдгु рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬрдм рд╣рдо рдЧंрджे рд╣ाрдеों рд╕े рдиाрдХ рдкोंрдЫрддे рд╣ैं рдпा рдЖँрдЦें рдорд▓рддे рд╣ैं, рддो рд╕рд░्рджी-рдЬ़ुрдХाрдо рдФрд░ рдл्рд▓ू рдЬैрд╕ी рдмीрдоाрд░िрдпाँ рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдлैрд▓ рдЬाрддी рд╣ैं। рдРрд╕ी рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдмрдЪрдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рддрд░ीрдХा рд╣ै рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдзोрддे рд░рд╣рдиा। рдЕрдЧрд░ рд╣рдо рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХा рдЕрдЪ्рдЫा рдз्рдпाрди рд░рдЦें, рддो рд╣рдо рдиिрдоोрдиिрдпा рдФрд░ рджрд╕्рдд рдЬैрд╕ी рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдмрдЪ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрдирд╕े рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 5 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдХे рдХрд░ीрдм 20 рд▓ाрдЦ рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдоौрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рд╕िрд░्рдл рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдзोрдиे рд╕े рдЗрдмोрд▓ा рдЬैрд╕ी рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рдмीрдоाрд░ी рдХो рдлैрд▓рдиे рд╕े рднी рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рд░ोрдХा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЕрдкрдиी рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХी рд╕ेрд╣рдд рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП, рдХрдИ рдоौрдХों рдкрд░ рд╣ाрде рдзोрдиा рдмрд╣ुрдд реЫрд░ूрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े:

  • рд╢ौрдЪाрд▓рдп рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж।

  • рдбाрдпрдкрд░ рдмрджрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдпा рдмрдЪ्рдЪे рдХो рд╢ौрдЪाрд▓рдп рд▓े рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж।

  • рдШाрд╡ рдпा рдЪोрдЯ рдкрд░ рджрд╡ा рд▓рдЧाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж।

  • рдХिрд╕ी рдмीрдоाрд░ рд╡्рдпрдХ्‍рддि рд╕े рдоिрд▓рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж।

  • рдЦाрдиा рдмрдиाрдиे, рдкрд░ोрд╕рдиे рдФрд░ рдЦाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े।

  • рдЫींрдХрдиे, рдЦाँрд╕рдиे рдФрд░ рдиाрдХ рд╕ाрдл рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж।

  • рдкрд╢ुрдУं рдФрд░ рдЙрдирдХे рдорд▓ рдХो рдЫूрдиे рдХे рдмाрдж।

  • рдХूреЬा-рдХрдЪрд░ा рдлेंрдХрдиे рдХे рдмाрдж।

рджрд╡ाрдУं рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрдо рдХрд░ें 

рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рд╣рд▓्‍рдХे рджрд░्рдж рдоें рднी рдбॉрдХ्‍рдЯрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд▓‍िрдП рдмрдЧैрд░ рджрд╡ाрдУं рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХ‍िрди рдЖрдкрдХो рдмрддा рджें рдХ‍ि рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рд╕े рдЗрдо्‍рдпूрди‍िрдЯी рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдбॉрдХ्‍рдЯрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдХे рдмрдЧैрд░ рджрд╡ाрдУं рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдЙрдирдХा рдирдХाрд░ाрдд्‍рдордХ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдмीрдоाрд░‍िрдпों рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓‍िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╡ैрдХ्‍рд╕ीрди рдФрд░ рдЬांрдЪ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЕрдкрдиे рдбॉрдХ्‍рдЯрд░ рд╕े рд▓ेрддे рд░рд╣ें। 


рдЕрдкрдиे рдЦाрди-рдкाрди рдкрд░ рдз्рдпाрди рджीрдЬिрдП

рдЕрдЪ्рдЫी рд╕ेрд╣рдд рдХे рд▓िрдП реЫрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдЖрдк рдкौрд╖्рдЯिрдХ рдЦाрдиा рдЦाрдПँ। рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦिрдП рдХि рдЖрдкрдХे рдЦाрдиे рдоें рдирдордХ, рдЪिрдХрдиाрдИ рдФрд░ рдоीрдаा рд╕рд╣ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╣ो рдФрд░ рдЖрдк реЫрд░ूрд░рдд рд╕े реЫ्рдпाрджा рдЦाрдиा рди рдЦाрдПँ। рддрд░рд╣-рддрд░рд╣ рдХी рдлрд▓ рдФрд░ рд╕рдм्рдЬ़िрдпाँ рдЦाрдПँ। рдм्рд░ेрдб, рдЕрдиाрдЬ, рдиूрдбрд▓्рд╕ рдФрд░ рдЪाрд╡рд▓ рдЬैрд╕ी рдЪीрдЬ़ें рдЦрд░ीрджрддे рд╡рдХ्‍рдд, рдЙрдирдХे рдкैрдХेрдЯ рдкрд░ рджी рдЧрдпी рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें। рдЫिрд▓рдХेрджाрд░ рдЕрдиाрдЬ рд╕ेрд╣рдд рдХे рд▓िрдП рдоैрджे рд╕े рдмрдиी рдЪीреЫों рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬрд╣ाँ рддрдХ рдЦाрдиे рдоें рдк्рд░ोрдЯीрди рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ै, рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдоांрд╕-рдордЪ्рдЫी рдЦाрддे рд╣ैं, рддो рдмрдЧैрд░ рдЪрд░рдмीрд╡ाрд▓ा рдеोреЬा-рд╕ा рд╣ी рдоांрд╕ рдЦाрдЗрдП рдФрд░ рд╣ो рд╕рдХे рддो рд╣рдл्рддे рдоें рджो-рддीрди рдмाрд░ рдордЫрд▓ी рдЦाрдЗрдП। рдХрдИ рджेрд╢ों рдоें рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рднी рдХाрдлी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдРрд╕ी рдЪीрдЬ़ें рдоिрд▓рддी рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдк्рд░ोрдЯीрди рд╣ोрддा рд╣ै।

реЫ्рдпाрджा рдоीрдаा рдФрд░ рдЪिрдХрдиा рдЦाрдиा рдЦाрдиे рд╕े рдоोрдЯे рд╣ोрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рдмреЭ рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢рд░рдмрдд рдФрд░ рдХोрд▓्рдб-рдб्рд░िंрдХ рдкीрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдкाрдиी рдкीрдПँ। рдХुрдЫ рдоीрдаा рдЦाрдиे рдХे рдмрдЬाрдп реЫ्рдпाрджा рдлрд▓ рдЦाрдПँ। рдоांрд╕, рдордХ्рдЦрди, рдХेрдХ, рдЪीреЫ рдФрд░ рдмिрд╕्рдХुрдЯ рдЬैрд╕ी рдЪीрдЬ़ें реЫ्рдпाрджा рдоाрдд्рд░ा рдоें рди рдЦाрдПँ, рдЬिрдирдоें рдЪिрдХрдиाрд╣рдЯ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЦाрдиा рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдордХ्рдЦрди, рд╡рдирд╕्рдкрддि рдШी рдЬैрд╕ी рдЪीреЫों рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп, рдРрд╕े рддेрд▓ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХीрдЬिрдП рдЬो рд╕ेрд╣рдд рдХे рд▓िрдП рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ो।

рдЦाрдиे рдоें реЫ्рдпाрджा рдирдордХ рд▓ेрдиे рд╕े рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ (рд░рдХ्‍рддрдЪाрдк) рдмреЭ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬो рд╕ेрд╣рдд рдХे рд▓िрдП рдиुрдХрд╕ाрдирджेрд╣ рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХा рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ реЫ्рдпाрджा рд╣ै, рддो рдЦाрдиे рдХी рдЪीрдЬ़ें рдЦрд░ीрджрддे рд╡рдХ्‍рдд рдкैрдХेрдЯ рдкрд░ рджी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдЦिрдП рдХि рдЙрдирдоें рдХिрддрдиा рдирдордХ рд╣ै।

рдПрдХ्‍рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рдХे рд▓‍िрдП рд╕рдордп рди‍िрдХाрд▓ें 

рдл‍िрдЯ рдФрд░ рд╣ेрд▓्‍рджी рд░рд╣рдиे рдХा рдХोрдИ рд╢ॉрд░्рдЯрдХрдЯ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдл‍िрдЯ рд░рд╣рдиा рд╣ै рдФрд░ рдмीрдоाрд░‍िрдпों рд╕े рдмрдЪрдиा рд╣ै, рддो рд╣рд░ рдж‍िрди рдХрд╕рд░рдд рдХे рд▓‍िрдП рд╕рдордп рди‍िрдХाрд▓ें। рд╣рдо рдоें рд╕े рдЬ्‍рдпाрджाрддрд░ рд▓ोрдЧों рдХे рдкाрд╕ рд╕рдордп рддो рд╣ोрддा рд╣ै рд▓‍ेрдХ‍िрди рд╕рдордп рдк्рд░рдмंрдзрди рди рд╕ीрдЦ рдкाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╡े рдПрдХ्‍рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рдХे рд▓‍िрдП рд╕рдордп рдирд╣ीं рди‍िрдХाрд▓ рдкाрддे। рдЦुрдж рдХो рдл‍िрдЯ рд░рдЦрдиे рдХे рд▓‍िрдП рд╣рд░ рдж‍िрди 40 рд╕े 50 рдо‍िрдирдЯ рдПрдХ्‍рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рдХрд░ें рдФрд░ рдл‍िрдЬ‍िрдХрд▓ рдПрдХ्‍рдЯीрд╡‍िрдЯीрдЬ рдЬैрд╕े рдбांрд╕ рдпा рдЬुंрдмा рдХ्‍рд▓ाрд╕ рдХा рд╣‍िрд╕्‍рд╕ा рдмрдиें। 

 

рднрд░рдкूрд░ рдиींрдж рд▓ीрдЬिрдП

рд╕рднी рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी реЫрд░ूрд░рдд рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рд╕ोрддे рд╣ैं। рдирдП рдЬрди्рдоे рдмрдЪ्рдЪे рд╣рд░ рджिрди рдЕрдХрд╕рд░ 16 рд╕े 18 рдШंрдЯे рд╕ोрддे рд╣ैं, 1 рд╕े 3 рд╕ाрд▓ рдХे рдмрдЪ्рдЪे 14 рдШंрдЯे рд╕ोрддे рд╣ैं рдФрд░ 3 рд╕े 4 рд╕ाрд▓ рдХे рдмрдЪ्рдЪे 11 рд╕े 12 рдШंрдЯे рд╕ोрддे рд╣ैं। рд╕्рдХूрд▓ рдЬाрдиेрд╡ाрд▓े рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХрдо-рд╕े-рдХрдо 10 рдШंрдЯे рд╕ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдХिрд╢ोрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो 9 рд╕े 10 рдШंрдЯे рд╕ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдмреЬों рдХो 7 рд╕े 8 рдШंрдЯे рддрдХ рд╕ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЖрд░ाрдо рдХрд░рдиे рдХी рдмाрдд рдХो рд╣рд▓рдХे рдоें рдордд рд▓ीрдЬिрдП। рдЬाрдирдХाрд░ों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЕрдЪ्рдЫी рдиींрдж рд▓ेрдиा реЫрд░ूрд░ी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рд╕े:

  • рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдиौрдЬрд╡ाрдиों рдХा рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।

  • рд╣рдо рдирдпी-рдирдпी рдмाрддें рд╕ीрдЦ рдкाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдпाрдж рд░рдЦ рдкाрддे рд╣ैं।

  • рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╣ाрд░्рдоोрди рдХा рд╕рд╣ी рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рд╣ाреЫрдоे рдФрд░ рд╡реЫрди рдкрд░ рдЕрд╕рд░ рдкреЬрддा рд╣ै।

  • рджिрд▓ рдХी рдмीрдоाрд░ी рд╣ोрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рдХрдо рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

  • рд╣рдо рдХрдИ рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдмрдЪे рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


рд░рд╡िрд╡ाрд░, 15 рд╕िрддंрдмрд░ 2024

рд╣ेрд▓्рде рдЯिрдк्рд╕ рдЬो рдЖрдкрдХो рд╣рдоेрд╢ा рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦेंрдЧी

 рдпोрдЧ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕े рд╕ीрдЦें 5 рд╣ेрд▓्рде рдЯिрдк्рд╕ - рд╕ेрд╣рдд рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рд╕рд░рд▓ рд╣ेрд▓्рде рдЯिрдк्рд╕। рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдЬीрдиे рдХे рдХुрдЫ рдРрд╕े рддौрд░-рддрд░ीрдХे рд╣ैं рдЬिрдирдХा рд╣рдо рдХрдИ рдкीреЭिрдпों рд╕े рдкाрд▓рди рдХрд░рддे рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬैрд╕े – рдЙрдкрд╡ाрд╕ рдХрд░рдиा, рдЙрдардиे рдФрд░ рдмैрдардиे рдХे рдвंрдЧ, рдФрд░ рдкाрдиी рднрд░рдХрд░ рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рддांрдмे рдХे рдмрд░्рддрдиों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ...рдЬाрдирддे рд╣ैं рдЗрди рдЯिрдк्рд╕ рдХे рдмाрд░े рдоें।


1. рддांрдмे рдХे рдмрд░्рддрди рдХा рдкाрдиी рдкीрдпें

рддांрдмे рдХे рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा-рдиाрд╢рдХ рдЧुрдгों рдоें рдоेрдбिрдХрд▓ рд╕ाрдИंрд╕ рдмрдб़ी рдЧрд╣рд░ी рд░ुрдЪि рд▓े рд░рд╣ा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдХрдИ рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ुрдП рд╣ैं рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдпрд╣ рдоाрд▓ूрдо рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдкाрдиी рдХी рдЕрдкрдиी рдпाрджрджाрд╢्рдд рд╣ोрддी рд╣ै - рдпрд╣ рд╣рд░ рдЙрд╕ рдЪीрдЬ рдХो рдпाрдж рд░рдЦрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХो рдпрд╣ рдЫूрддा рд╣ै। рдкाрдиी рдХी рдЕрдкрдиी рд╕्рдорд░рдг-рд╢рдХ्рддि рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣рдо рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрддे рд╣ैं рдХि рдЙрд╕рдХो рдХैрд╕े рдмрд░्рддрди рдоें рд░рдЦें।рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдкाрдиी рдХो рд░ाрдд рднрд░ рдпा рдХрдо-рд╕े-рдХрдо рдЪाрд░ рдШंрдЯे рддрдХ рддांрдмे рдХे рдмрд░्рддрди рдоें рд░рдЦें рддो рдпрд╣ рддांрдмे рдХे рдХुрдЫ рдЧुрдг рдЕрдкрдиे рдоें рд╕рдоा рд▓ेрддा рд╣ै।рдпрд╣ рдкाрдиी рдЦाрд╕ рддौрд░ рдкрд░ рдЖрдкрдХे рд▓ीрд╡рд░ рдХे рд▓िрдП рдФрд░ рдЖрдо рддौрд░ рдкрд░ рдЖрдкрдХी рд╕ेрд╣рдд рдФрд░ рд╢рдХ्рддि-рд╕्рдлूрд░्рддि рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрдо рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдкाрдиी рдмрдб़ी рддेрдЬी рдХे рд╕ाрде рдкंрдк рд╣ो рдХрд░ рдЕрдирдЧिрдирдд рдоोрдб़ों рдХे рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рд▓ोрд╣े рдпा рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХी рдкाрдЗрдк рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдЖрдкрдХे рдШрд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै рддो рдЗрди рд╕рдм рдоोрдб़ों рд╕े рд░рдЧрдб़ाрддे-рдЯрдХрд░ाрддे рдЧुрдЬрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрд╕рдоें рдХाреЮी рджोрд╖ рдЖ рдЬाрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдкाрдиी рдоें рдпाрдж्рджाрд╢्рдд рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рдоूрд▓ рд░ूрдк рдоें рд╡ाрдкрд╕ рдкрд╣ुंрдЪ рдкाрдиे рдХी рд╢рдХ्рддि рднी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдирд▓ рдХे рдЗрд╕ рдкाрдиी рдХो рдПрдХ рдШंрдЯे рддрдХ рдмिрдиा рд╣िрд▓ाрдпे-рдбुрд▓ाрдпे рд░рдЦ рджेрддे рд╣ैं рддो рджोрд╖ рдЕрдкрдиे-рдЖрдк рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। 


2. рд╢рд░ीрд░ рдХो рдиींрдж рдирд╣ीं, рдЖрд░ाрдо рджें

рдЖрдк рд╕ोрдиे рдХिрд╕ рд╡рдХ्рдд рдЬाрддे рд╣ैं, рдпрд╣ рддो рдЖрдкрдХे рд▓ाрдЗрдл рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдорд╣рдд्рд╡ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХो рдХिрддрдиे рдШंрдЯे рдХी рдиींрдж рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдЕрдХрд╕рд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рджिрди рдоें рдЖрда рдШंрдЯे рдХी рдиींрдж рд▓ेрдиी рд╣ी рдЪाрд╣िрдП। рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдЬिрд╕ рдЪीрдЬ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै, рд╡рд╣ рдиींрдж рдирд╣ीं рд╣ै, рд╡рд╣ рдЖрд░ाрдо рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдкूрд░े рджिрди рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдЖрд░ाрдо рджें, рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХा рдХाрдо, рдЖрдкрдХी рдПрдХ्рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рд╕рдм рдХुрдЫ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЖрд░ाрдо рдХी рддрд░рд╣ рд╣ैं рддो рдЕрдкрдиे рдЖрдк рд╣ी рдЖрдкрдХी рдиींрдж рдХे рдШंрдЯे рдХрдо рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे। рд▓ोрдЧ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рддрдиाрд╡ рдоें рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдоैंрдиे рджेрдЦा рд╣ै рдХि рд▓ोрдЧ рдкाрд░्рдХ рдоें рдЯрд╣рд▓рддे рд╡рдХ्рдд рднी рддрдиाрд╡ рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрдм рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХा рд╡्рдпाрдпाрдо рддो рдЖрдкрдХो рдлाрдпрджे рдХी рдмрдЬाрдп рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ी рдХрд░ेрдЧा, рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдк рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдХो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рд▓े рд░рд╣े рд╣ैं рдЬैрд╕े рдХोрдИ рдЬंрдЧ рд▓рдб़ рд░рд╣े рд╣ों। рдЖрдк рдЖрд░ाрдо рдХे рд╕ाрде рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЯрд╣рд▓рддे? рдЪाрд╣े рдЯрд╣рд▓рдиा рд╣ो рдпा рдЬॉрдЧिंрдЧ, рдЙрд╕े рдкूрд░ी рдорд╕्рддी рдФрд░ рдЖрд░ाрдо рдХे рд╕ाрде рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे?


рддो рд╕рд╡ाрд▓ рдШूрдордлिрд░ рдХрд░ рд╡рд╣ी рдЖрддा рд╣ै рдХि рдоेрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХो рдХिрддрдиी рдиींрдж рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै? рдпрд╣ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै рдХि рдЖрдк рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдХा рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╢्рд░рдо рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЖрдкрдХो рди рддो рднोрдЬрди рдХी рдоाрдд्рд░ा рддрдп рдХрд░рдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдФрд░ рди рд╣ी рдиींрдж рдХे рдШंрдЯे। рдоुрдЭे рдЗрддрдиी рдХैрд▓рд░ी рд╣ी рд▓ेрдиी рд╣ै, рдоुрдЭे рдЗрддрдиे рдШंрдЯे рдХी рдиींрдж рд╣ी рд▓ेрдиी рд╣ै, рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХे рд▓िрдП рдпे рд╕рдм рдмेрдХाрд░ рдХी рдмाрддें рд╣ैं। рдЖрдЬ рдЖрдк рдЬो рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╢्рд░рдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЙрд╕рдХा рд╕्рддрд░ рдХрдо рд╣ै, рддो рдЖрдк рдХрдо рдЦाрдПं। рдХрд▓ рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХो рдЬ्рдпाрджा рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╣ै рддो рдЖрдк рдЬ्рдпाрджा рдЦाрдПं। рдиींрдж рдХे рд╕ाрде рднी рдРрд╕ा рд╣ी рд╣ै। рдЬिрд╕ рд╡рдХ्рдд рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдкूрд░ा рдЖрд░ाрдо рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧा, рдпрд╣ рдЙрда рдЬाрдПрдЧा рдЪाрд╣े рд╕ुрдмрд╣ рдХे 3 рдмрдЬे рд╣ों рдпा 8। рдЖрдкрдХा рд╢рд░ीрд░ рдЕрд▓ाрд░्рдо рдХी рдШंрдЯी рдмрдЬрдиे рдкрд░ рдирд╣ीं рдЙрдардиा рдЪाрд╣िрдП। рдПрдХ рдмाрд░ рдЕрдЧрд░ рд╢рд░ीрд░ рдЖрд░ाрдо рдХрд░ рд▓े рддो рдЙрд╕े рдЦुрдж рд╣ी рдЬрдЧ рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।


3. рджो рд╣рдл्рддे рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрдкрд╡ाрд╕ рдХрд░ें

рдЖрдк рд╢рд░ीрд░ рдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЪрдХ्рд░ рд╕े рдЬुрдб़ा ‘рдоंрдбрд▓’ рдиाрдо рдХी рдПрдХ рдЪीрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै। рдоंрдбрд▓ рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рд╣рд░ 40 рд╕े 48 рджिрдиों рдоें рд╢рд░ीрд░ рдПрдХ рдЦाрд╕ рдЪрдХ्рд░ рд╕े рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।

рд╣рд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рддीрди рджिрди рдРрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рднोрдЬрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рдЬрдЧ рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे рддो рдЖрдкрдХो рдЦुрдж рднी рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा рдХि рдЗрди рджिрдиों рдоें рд╢рд░ीрд░ рдХो рднोрдЬрди рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЗрдирдоें рд╕े рдХिрд╕ी рднी рдПрдХ рджिрди рдЖрдк рдмिрдиा рднोрдЬрди рдХे рдЖрд░ाрдо рд╕े рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

11 рд╕े 14 рджिрдиों рдоें рдПрдХ рджिрди рдРрд╕ा рднी рдЖрддा рд╣ै, рдЬрдм рдЖрдкрдХा рдХुрдЫ рднी рдЦाрдиे рдХा рдорди рдирд╣ीं рдХрд░ेрдЧा। рдЙрд╕ рджिрди рдЖрдкрдХो рдирд╣ीं рдЦाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ рд╣ैрд░ाрдиी рд╣ोрдЧी рдХि рдХुрдд्рддे рдФрд░ рдмिрд▓्рд▓िрдпों рдХे рдЕंрджрд░ рднी рдЗрддрдиी рд╕рдЬрдЧрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдХрднी рдЧौрд░ рд╕े рджेрдЦें, рдХिрд╕ी рдЦाрд╕ рджिрди рд╡े рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдЦाрддे। рджрд░рдЕрд╕рд▓, рдЕрдкрдиे рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХे рдк्рд░рддि рд╡े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕рдЬрдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬिрд╕ рджिрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рдЦाрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП, рд╡рд╣ рджिрди рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдлाрдИ рдХा рджिрди рдмрди рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ рджिрди рд╡े рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдЦाрддे। рдЕрдм рдЖрдкрдХे рднीрддрд░ рддो рдЗрддрдиी рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдирд╣ीं рдХि рдЖрдк рдЙрди рдЦाрд╕ рджिрдиों рдХो рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХें। рдлिрд░ рдХ्рдпा рдХिрдпा рдЬाрдП! рдмрд╕ рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рдпрд╣ां рдПрдХाрджрд╢ी рдХा рджिрди рддрдп рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рд╣िंрджी рдорд╣ीрдиों рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рджेрдЦें рддो рд╣рд░ 14 рджिрдиों рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рдПрдХाрджрд╢ी рдЖрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ुрдЖ рдХि рд╣рд░ 14 рджिрдиों рдоें рдЖрдк рдПрдХ рджिрди рдмिрдиा рдЦाрдП рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдмिрдиा рдХुрдЫ рдЦाрдП рд░рд╣ рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдХрддे рдпा рдЖрдкрдХा рдХाрдордХाрдЬ рдРрд╕ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЪрд▓рддे рднूрдЦा рд░рд╣рдиा рдЖрдкрдХे рд╡рд╢ рдоें рдирд╣ीं рдФрд░ рднूрдЦे рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрд╕ рд╕ाрдзрдиा рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै, рд╡рд╣ рднी рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдЖрдк рдлрд▓ाрд╣ाрд░ рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ рдмाрдд рдЗрддрдиी рд╣ै рдХि рдмрд╕ рдЕрдкрдиे рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ो рдЬाрдПं।


4. рдкीрда рдХो рд╕ीрдзा рд░рдЦрдХрд░ рдмैрдаें

рд╢рд░ीрд░ рдХे рднीрддрд░ी рдЕंрдЧों рдХे рдЖрд░ाрдо рдоें рд╣ोрдиे рдХा рдЦाрд╕ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдХрдИ рдкрд╣рд▓ू рд╣ैं। рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рд╣рдо рдЗрд╕рдХे рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдкрд╣рд▓ू рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднीрддрд░ी рдЕंрдЧ рдЫाрддी рдФрд░ рдкेрдЯ рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдпे рд╕ाрд░े рдЕंрдЧ рди рддो рд╕рдЦ्рдд рдпा рдХрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдпे рдирдЯ рдпा рдмोрд▓्рдЯ рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рд╕्рдеिрд░ рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдпे рд╕ाрд░े рдЕंрдЧ рдвीрд▓े-рдвाрд▓े рдФрд░ рдПрдХ рдЬाрд▓ी рдХे рдЕंрджрд░ рдЭूрд▓ рд░рд╣े рд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрди рдЕंрдЧों рдХो рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЖрд░ाрдо рддрднी рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬрдм рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд░ीрдв़ рдХो рд╕ीрдзा рд░рдЦрдХрд░ рдмैрдардиे рдХी рдЖрджрдд рдбाрд▓ें।рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдЖрд░ाрдо рдХा рдорддрд▓рдм рдкीрдЫे рдЯेрдХ рд▓рдЧाрдХрд░ рдпा рдЭुрдХрдХрд░ рдмैрдардиा рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдмैрдардиे рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧों рдХो рдХрднी рдЖрд░ाрдо рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкाрддा।

  


5. рдкंрдЪ рддрдд्рд╡ों рд╕े рдЬुреЬрдХрд░ рдЬीрд╡рди рдЬीрдпें

рд╣рдо рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХो рдмрддा рд░рд╣े рдеे рдХि рд╣рдоाрд░े рдпोрдЧ рдХेंрдж्рд░ рдоें рдПрдХ рдпोрдЧिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╣ै, рддो рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рдХुрдЫ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдЗрд╕े рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे рдФрд░ рд╡े рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ां рдЖрдП। рд╡े рдПрдХ рд╣рдл्рддे рдпрд╣ां рдеे рдФрд░ рдПрдХ рд╣рдл्рддे рдХे рдмाрдж рд╡े рдоुрдЭрд╕े рдмрд╣ुрдд рдиाрд░ाреЫ рдеे। рдоैंрдиे рдХрд╣ा – “рдХ्рдпों, рдоैंрдиे рдХ्рдпा рдХिрдпा? рд╡े рдЪाрд░ों рддрд░рдл рдпрд╣ी рдмाрддें рдХрд░ рд░рд╣े рдеे – “рдпे рд╕рдм реЮाрд▓рддू рдмрдХрд╡ाрд╕ рд╣ै! рд╕рдж्рдЧुрд░ु рдиे рдХрд╣ा рдпрд╣ां рдПрдХ рдпोрдЧिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓! рдХрд╣ां рд╣ै рдпोрдЧिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓? рд╣рдоें рдХोрдИ рдмिрд╕्рддрд░ рдирд╣ीं рджिрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╣рдоें рдХुрдЫ рдирд╣ीं рджिрдЦ рд░рд╣ा”। рдлिрд░ рдоुрдЭे рд╕рдордЭ рдЖрдпा рдХि рдЙрдирдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХ्рдпा рд╣ै, рдлिрд░ рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдмुрд▓ाрдпा рдФрд░ рдоैंрдиे рдХрд╣ा – “рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдХ्рдпा рд╣ै” рдЙрдирдоें рд╕े рдПрдХ рдорд╣िрд▓ा, рдЬिрдирдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЖंрд╕ू рдеे, рдмोрд▓ीं – рдоैं рдпрд╣ां рдЗрддрдиे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЖрдИ рдФрд░ рдпрд╣ां рдзोрдЦा рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рдпрд╣ां рдХोрдИ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмिрд▓्рдХुрд▓ рднी рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдпрд╣ां рдФрд░ рдЖрдк рдмोрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдпрд╣ां рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╣ै। рдоैंрдиे рдХрд╣ा – “рдЖрд░ाрдо рд╕े рдмैрдаिрдпे। рдЖрдкрдХे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдмाрд░े рдоें рдпे рд╡िрдЪाрд░ рд╣ैं рдХि – рдмрд╣ुрдд рд╕े рдмिрд╕्рддрд░ рд╣ों рдЬрд╣ां рдорд░ीрдЬों рдХो рд╕ुрд▓ा рджो рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рджрд╡ाрдЗрдпां рджेрддे рд░рд╣ो – рдпे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдоैं рдЖрдкрдХो рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдШुрдоाрддा рд╣ूँ – рд╕рднी рдорд░ीреЫ рдпрд╣ां рдмрдЧीрдЪे рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдФрд░ рд░рд╕ोрдИ рдШрд░ рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╣рдо рдЙрдирд╕े рдХाрдо рдХрд░рд╡ाрддे рд╣ैं, рдФрд░ рд╡े рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।



рд╕ोрдорд╡ाрд░, 5 рдЕрдЧрд╕्рдд 2024

рд╢рд░ीрд░ рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рдХैрд╕े рд░рдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

 рдПрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдЖрдкрдХो рдЬीрд╡рди рднрд░ рдлрд▓рдиे-рдлूрд▓рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рд╕्рд╡рд╕्рде рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдиा рд╣рдоेрд╢ा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рдиे рдпा рд╕्рд╡рд╕्рде рднोрдЬрди рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдордп рдФрд░ рдКрд░्рдЬा рдиिрдХाрд▓рдиा рдХрдаिрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЖрдкрдХे рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрдИ рддрд░рд╣ рд╕े рдФрд░ рдЖрдкрдХे рдкूрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рдлрд▓ рджेंрдЧे।

  1. рд╡्рдпाрдпाрдо 

рд░ोрдЬाрдиा рд╡्рдпाрдпाрдо рдЖрдкрдХी рдмреЭрддी рдЙрдо्рд░ рдХे рд▓िрдП рдХाрдлी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдкрдиे рдбेрд▓ी рдХे рд▓ाрдЗрдлрд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдоें рдЖрдк рдЗрд╕े рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░ेंрдЧे рддो рдпрд╣ рдЖрдкрдХो рдЖँрдЦों рдХी рд░ोрд╢рдиी рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдХрд░рддा рд╣ै, рджुрдмрд▓ी рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрддा рд╣ै, рдХोрд▓ेрд╕्рдЯ्рд░ॉрд▓ рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдХे рдШрдирдд्рд╡ рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдк рд░ोрдЬाрдиा рдЬॉрдЧिंрдЧ рдХрд░ें, рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдпा рдХिрд╕ी рдРрд╕े рдкреЬोрд╕ी рдХे рд╕ाрде рдкाрд░्рдХ рдоें рдЬाрдПं, рдЖрдк рдЪाрд╣ें рддो рд░рд╕्рд╕ी рдХूрдж рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдпा рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рдПрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдлुрд░्рддी рдмрдиी рд░рд╣ेрдЧी।


  1. рд╕рд╣ी рднोрдЬрди рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░ें 

рдЖрдк рджिрдирднрд░ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рдкांрдЪ рд╕рдм्рдЬिрдпों рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ें। рдЖрдк рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рднी рддрд░рд╣ рд╕े рдЦा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдпा рддो рдХрдЪ्рдЪी рдпा рдлिрд░ рдЙрдмाрд▓ рдХрд░ рдпा рддрд▓ рдХрд░। рд╕рдм्рдЬिрдпों рдХे рдЬ्рдпाрджा рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╕ेрд╡рди рд╕े рдлेрдлреЬों, рдмृрд╣рджाрди्рдд्рд░, рд╕्рддрди, рдЧрд░्рднाрд╢рдп рдЧ्рд░ीрд╡ा, рдЕрди्рдирдк्рд░рдгाрд▓ी, рдкेрдЯ, рдоूрдд्рд░ाрд╢рдп, рдЕрдЧ्рди्рдпाрд╢рдп, рдФрд░ рдЕंрдбाрд╢рдп рдХे рдХैंрд╕рд░ рдХा рдЬोрдЦिрдо рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै। рдкांрдЪ рд╕рдм्рдЬिрдпों рдХे рд╕ेрд╡рди рд╕े рдЖрдк рд╡рдЬрди рднी рдШрдЯा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдФрд░ рдпрд╣ рдЖрдкрдХी рднूрдЦ рдХो рднी рдХрдо рдХрд░ेрдЧा।

  1. рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдкाрдиी рдкिрдП

рдЕрдЪ्рдЫे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢рд░ीрд░ рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯेрдб рд░рд╣рдиा рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдкाрдиी рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдЧंрджрдЧी рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ैै, рдЗрд╕рд╕े рд╣рдоाрд░ी рдкाрдЪрди рдХ्рд░िрдпा рдмेрд╣рддрд░ рд░рд╣рддी рд╣ैै, рдХीрдоोрдеेрд░ेрдкी рдХे рдкрд░िрдгाрдо рдХो рд░ोрдХрддा рд╣ै, рдЗрд╕рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХो рд░ोрдХрддा рд╣ै, рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдХो рд╕рдХ्рд░िрдп рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХे рддाрдкрдоाрди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдПрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢рд░ीрд░ рдХे рд▓िрдП рджिрди рдоें рдкाрдиी рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рддे рд░рд╣ें।

  1. рдз्рдпाрди рдХрд░ें

рдз्рдпाрди рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рдФрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ाрдн рд╣ोрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рддрдиाрд╡ рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै, рд╣рдоें рддांрдд्рд░िрдХाрдУं рдХो рдХाрдмू рдоें рдХрд░рддा рд╣ैै, рдЗрд╕рд╕े рд╣рдоाрд░े рдлोрдХрд╕ рдоे рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рджрд░्рдж рдХो рдаीрдХ рдХрд░рддा рд╣ै। рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХे рд╕ाрде рдпрд╣ рдоाрдЗंрдбрдлुрд▓рдиेрд╕, рдм्рд░ेрди рдЪैрдЯрд░ рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै, рдз्рдпाрди рдХрд░рдиे рд╕े рдЖрдкрдХे рдЬीрд╡рди рдХी рдЖрджрддों рдоें рдХрдИ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдЖрддे рд╣ैं।

  1. рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХे рдкाрд╕ рдЬाрдПं

рд╡рдХ्рдд-рд╡рдХ्рдд рдбाॅрдХ्рдЯрд░ рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЕрдкрдиी рдЬांрдЪ рдХрд░ाрдПं, рднрд▓े рд╣ी рдЖрдк рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдаीрдХ рд╣ो। рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рд╕े рдпрджि рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХोрдИ рдмीрдоाрд░ी рдкрдирдк рдирд╣ीं рд╣ो рддो рдЙрд╕рдХा рдЬрд▓्рджी рдкрддा рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рд░ोрдХрдеाрдо рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ैै। рдРрд╕े рдоें рдЖрдк рдЖрдкрдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬोрдЦिрдо рдХो рдХрдо рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдмेрдлिрдХ्рд░ рд░рд╣ेंрдЧे рддो рдЖрдкрдХो рд░ाрдд рдоें рдЕрдЪ्рдЫी рдиींрдж рднी рдЖрдПрдЧी।

  1. рд╕्рд╡рд╕्рде рд╡рдЬрди рдмрдиाрдП рд░рдЦें

рдПрдХ рд╢рд░ीрд░ рдХा рд╕्рд╡рд╕्рде्рдп рд╡рдЬрди рдЖрдкрдХो рд╣ेрд▓्рджी рд░рдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХा рдмॉрдбी рдоाрд╕ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдЬाрдирдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै, рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЖрдк рдПрдХ рдЙрдкрдХрд░рдг рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдк рдЕрдкрдиे рд╕рд╣ी рд╡рдЬрди рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рдкाрдПंрдЧे। рдмीрдПрдордЖрдИ рдпрд╣ рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХिрддрдиी рдЕрдзिрдХ рдЪрд░्рдмी рд╣ै। рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдмीрдПрдордЖрдИ 18.5 рдФрд░ 22.9 рдХे рдмीрдЪ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।  

  1. рдХुрдЫ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░ें 

рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЖрдкрдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдХा рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рджुрд╢्рдорди рдоुрдл्рдд рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд╣ोрддी рд╣ैै, рдЬिрд╕े рд╕ुрдирддे-рд╕ुрдирддे рдЖрдк рдмोрд░ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдк рдПрдХ рд╕рдордп рдоें рдПрдХ рдЪीрдЬ рдХрд░ें, рдХिрд╕ी рднी рдЪीрдЬ рдХी рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╢ुрд░ूрдЖрдд рдХрд░ें, рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЖрджрддों рдХो рдЕрдкрдиाрдПं। рд╕ोрдбा рдХे рдХैрди рдХे рдмрдЬाрдп рджो рдЧिрд▓ाрд╕ рдкाрдиी рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░ें। рдЖрдк рдЬрдм рд╡рд░्рдХ рдЖрдЙрдЯ рд╢ुрд░ू рдХрд░ें рддो рдЖрдк рдПрдХ рджрдо рд╕े рдЬ्рдпाрджा рди рдХрд░ें, рдЖрдк рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЗрд╕рдХी рд╢ुрд░ूрдЖрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। 

  1. рд░ाрдд рдоें рдЕрдЪ्рдЫी рдиींрдж рд▓ें 

рдЖрд░ाрдо рдФрд░ рдз्рдпाрди рдХा рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рддрд░ीрдХा рд╣ै, рджूрдз рдХा рдПрдХ рдЧрд░्рдо рдЧिрд▓ाрд╕ рдФрд░ рдмिрд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЬाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣рд▓्рдХे рдЧुрдирдЧुрдиे рдкाрдиी рд╕े рд╕्рдиाрди। рдпрд╣ рджोрдиों рдЖрдкрдХो рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫी рд╡ рдЖрд░ाрдорджाрдпрдХ рдиींрдж рджिрд▓ाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЖрдк рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ें рдХि рд╕ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЖрдк рдЦाрдиा рди рдЦाрдПं, рд╕ोрдиे рдФрд░ рд░ाрдд рдХे рдЦाрдиे рдХे рдмीрдЪ рдХुрдЫ рд╡рдХ्рдд рдХा рдЕंрддрд░ाрд▓ рд░рдЦें, рдЕрдкрдиे рдмेрдбрд░ूрдо рдоें рдЕंрдзेрд░ा рдХрд░рдиे рд╕े рдЖрдкрдХो рдЕрдЪ्рдЫी рдиींрдж рдЖрдПрдЧी рдФрд░ рддрдиाрд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдЖрдк рдЪाрд╣ें рддो рджिрдоाрдЧ рдоें рдЖрдП рдХुрдЫ рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рд▓िрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЗрд╕рд╕े рдЖрдкрдХो рдЕрдЪ्рдЫा рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрдЧा।

  1. рд╢рд░ाрдм рдХा рд╕ेрд╡рди рди рдХрд░ें 

рдЬ्рдпाрджा рд╢рд░ाрдм рдХे рд╕ेрд╡рди рдХो рди рдХрд╣рдиा рд╣ी рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै। рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓ рдХा рд╣рдоाрд░े рдорди−рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдкрд░ рдЧрд╣рд░ा рд╡िрдкрд░ीрдд рдк्рд░рднाрд╡ рдкреЬрддा рд╣ै। рд╢рд░ाрдм рдЖрдкрдХे рджिрд▓ рдФрд░ рдлेрдлреЬों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЬो рд▓ोрдЧ рд╢рд░ाрдм рдкीрддे рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рджिрд▓ рд╕ंрдмंрдзी рдмीрдоाрд░िрдпाँ рд╣ोрдиे рдХा рдЬोрдЦिрдо рдХाрдлी рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рдд рдЪाрдк рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЕрдиिрдпрдоिрдд рджिрд▓ рдХी рдзреЬрдХрди, рд╢рд░ीрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд░рдХ्рдд рдкंрдк рдХрд░рдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ, рд╡рдЬрди рдХा рдмрдв़рдиा, рдЖрдШाрдд, рджिрд▓ рдХा рджौрд░ा, рджिрд▓ рдХी рдмीрдоाрд░ी, рд╣ृрджрдп рдХा рд░ुрдХ рдЬाрдиा рдЖрджि рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпां рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।

  1. рддрдо्рдмाрдХू рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ें

рддंрдмाрдХू рдоें рдиिрдХोрдЯिрди рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рд╣рдоाрд░े рдирд░्рд╡рд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕े рд▓ेрдиे рд╕े рд░ाрд╣рдд рддो рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрддी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЬрд▓्рдж рд╣ी рдЗрд╕рдХी рдРрд╕ी рд▓рдд рд▓рдЧ рдЬाрддी рд╣ै рдХि рдлिрд░ рдЗрд╕े рдЫोреЬрдиा рдмेрд╣рдж рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рддрдо्рдмाрдХू рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдвेрд░ों рд▓ोрдЧ рдЪाрд╣рдХрд░ рднी рдЗрд╕े рдЫोреЬ рдирд╣ीं рдкाрддे। рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдХो рд╕िрдЧрд░ेрдЯ рдкीрдиे рдХी рд▓рдд рд▓рдЧ рдЬाрддी рд╣ै, рдРрд╕े рдоें рдЖрдк рдЗрд╕े рдЫोрдб़рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ें। рд╕िрдЧрд░ेрдЯ рдкीрдиे рдХा рдорди рдХрд░ें рддो рдЖрдк рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдмेрд╣рддрд░ рд╡िрдХрд▓्рдкों рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

  1. рдШрд░ рдХा рдЦाрдиा рдЦाрдПं 

рд╣рдоाрд░ी рд╡्рдпрд╕्рдд рд▓ाрдЗрдл рдоें, рдШрд░ рдоें рднोрдЬрди рдмрдиाрдиा рдХाрдлी рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЦुрдж рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде्рдп рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдмाрд╣рд░ рдХे рдЦाрдиे рдХा рд╕ेрд╡рди рдмंрдж рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдШрд░ рдХा рдмрдиा рдЦाрдиा рдЬ्рдпाрджा рд╣ेрд▓्рджी, рд╕ाрдл рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдШрд░ рдоें рдмрдиा рдЦाрдиा рд╣рдоें рдоोрдЯाрдкे рд╡ рдХрдИ рдЕрди्рдп рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рджूрд░ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдЖрдк рдЫुрдЯ्рдЯी рдХे рджिрди рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рдЦाрдиा рдмрдиाрдХрд░ рдЙрд╕рдХा рд╕्рд╡ाрдж рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं।


  1. рд╣ेрд▓्рджी рд╕्рдиैрдХ рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░ें 

рдпрджि рдЖрдк рдмрд╣ुрдд рдЬ्рдпाрджा рд╕ैрдЪुрд░ेрдЯेрдб рдлैрдЯ рд╡ाрд▓े рднोрдЬрди рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдЗрд╕рд╕े рдЖрдкрдХे рд░рдХ्рдд рдоें рдХॉрд▓ेрд╕्рдЯ्рд░ोрд▓ рдХी рдоाрдд्рд░ा рдмреЭ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпрджि рдРрд╕ा рд╣ुрдЖ рддो рдХोрд░ोрдирд░ी рд╣्рд░рджрдпрд░ोрдЧ рдХा рдЧंрднीрд░ рдЦрддрд░ा рдкैрджा рд╣ो рдЬाрдПрдЧा। рдЖрдк рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧ рдФрд░ рдкुрд░ाрдиी рдмीрдоाрд░िрдпों рдХे рдЕрдкрдиे рдЬोрдЦिрдо рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПंрдЯी-рдЗंрдл्рд▓ेрдоेрдЯрд░ी рдУрдоेрдЧा -3 рдлैрдЯी рдПрд╕िрдб рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЖрдк рджूрдз, рдЕंрдбे рдФрд░ рдкрдиीрд░ рдУрдоेрдЧा -3 рд╡ाрд▓े рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ों рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।s

  1. рдЕрдкрдиे рджाँрдд рдордд рднूрд▓рдиा

рдЕрдз्рдпрдпрди рдХी рдоाрдиें рддो рджाँрддों рдХी рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧ, рдиिрдоोрдиिрдпा, рдЕрд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдХрд░ рдЧрд░्рднाрд╡рд╕्рдеा, рдЕрд▓्рдЬाрдЗрдорд░ рдФрд░ рд╕्рддंрднрди рджोрд╖ рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдХे рдЬोрдЦिрдо рдХो рдХрдо рдХрд░рддी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдЕрдкрдиे рджाँрддों рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рди рдХрд░ें। 

  1. рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рдХुрдЫ рд╡рдХ्рдд рдиिрдХाрд▓े рдФрд░ рд▓ोрдЧों рд╕े рдоिрд▓ें

рдпрджि рдЖрдк рдбेрд╕्рдХ рдЬॉрдм рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЬो рдЖрдкрдХे рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे 60 рдпा рдЕрдзिрдХ рдШंрдЯों рддрдХ рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЕрдкрдиी рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдоें рдХुрдЫ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░ें। рдЖँрдлिрд╕ рд╕े рдЕрдкрдиे рдШрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдЬाрддे рд╕рдордп рдПрдХ рдлिрдЯрдиेрд╕ рдХ्рд▓ाрд╕ рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдпा рдкाрд▓рддू рдЬाрдирд╡рд░ों рдХो рдЯрд╣рд▓ाрдиे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдкреЬोрд╕िрдпों рдХे рд╕ाрде рдмाрддрдЪीрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рд╣ рдХрд░्рдоिрдпों рдХे рд╕ाрде рдмाрд╣рд░ рд▓ंрдЪ рдпा рдбिрдирд░ рдкрд░ рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं। 

  1. рдЦुрд╢ рд░рд╣ें

рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдХृрддрдЬ्рдЮрддा рдЖрднाрд░ рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рджोрдиों рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдХो рдмреЭाрддा рд╣ै, рдЖрдХ्рд░ाрдордХрддा рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै, рдоाрдирд╕िрдХ рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдЖрдд्рдо-рд╕рдо्рдоाрди рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। 


рдХ्рдпा рдЖрдкрдХे рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиे рдХрднी рдЖрдкрдХो рдЬ़्рдпाрджा рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рдиे, рдмेрд╣рддрд░ рдЦाрдиे, рддрдиाрд╡ рдХрдо рдХрд░рдиे рдпा рдЬрд▓्рджी рд╕ोрдиे рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдпा рд╣ै? рдЖрдк рдЕрдХेрд▓े рдирд╣ीं рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╡्рдпाрдпाрдо , рдЕрдЪ्рдЫे рдкोрд╖рдг , рдЖрд░ाрдо рдФрд░ рдиींрдж рдХो  рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдирддे рд╣ैं। рдЬрдмрдХि рдЕрдЪ्рдЫे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдпे рддрдеाрдХрдеिрдд "рдЪाрд░ рд╕्рддंрдн" рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдЪाрд▓ू рд░рдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╡े рдЖрдкрдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рднрд▓ाрдИ рдХे рд▓िрдП рднी рдЪрдордд्рдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 2 рдЬुрд▓ाрдИ 2024

рдЦुрдж рдХो рд╣ेрд▓्рджी рдХैрд╕े рд░рдЦें ??

 рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рдХिрдП рдЧрдП рд╢ोрдз рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рд▓ंрдмे рд╡рдХ्рдд рддрдХ рдЬीрдиे рдХे рд▓िрдП рдФрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдиे рдХी рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ рджрд╡ा рдПрдХ рд╣ेрд▓्рджी рд▓ाрдЗрдлрд╕्рдЯाрдЗрд▓ рд╣ै। рдпрд╣ рдЗрддрдиा рдмрдб़ा рдХाрдо рднी рдирд╣ीं рд╣ै, рдЖрдк рдмрд╕ рдЕрдкрдиे рдЖрд╣ाрд░ рдФрд░ рд╡्рдпाрдпाрдо рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиे рддрдиाрд╡ рдХो рдЖрд░ाрдо рд╕े рджूрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕े рдПрдХ рдЬिрдж рдпा рдЬुрдиूрди рди рдмрдиाрддे рд╣ुрдП рдЖрдк рдЦुрдж рдХी рдирдИ рдЦोрдЬ рдоें рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдлрд░ рддрдп рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЖрдЗрдП рджेрдЦрддे рд╣ैं рдХि рд╣рдоाрд░े рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдХाрдо рдХी рдЪीрдЬ рд╣ै।



1. рддांрдмे рдХे рдмрд░्рддрди рдХा рдкाрдиी рдкीрдпें

рддांрдмे рдХे рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा-рдиाрд╢рдХ рдЧुрдгों рдоें рдоेрдбिрдХрд▓ рд╕ाрдИंрд╕ рдмрдб़ी рдЧрд╣рд░ी рд░ुрдЪि рд▓े рд░рд╣ा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдХрдИ рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ुрдП рд╣ैं рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдпрд╣ рдоाрд▓ूрдо рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдкाрдиी рдХी рдЕрдкрдиी рдпाрджрджाрд╢्рдд рд╣ोрддी рд╣ै - рдпрд╣ рд╣рд░ рдЙрд╕ рдЪीрдЬ рдХो рдпाрдж рд░рдЦрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХो рдпрд╣ рдЫूрддा рд╣ै। рдкाрдиी рдХी рдЕрдкрдиी рд╕्рдорд░рдг-рд╢рдХ्рддि рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣рдо рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрддे рд╣ैं рдХि рдЙрд╕рдХो рдХैрд╕े рдмрд░्рддрди рдоें рд░рдЦें।


2. рд╢рд░ीрд░ рдХो рдиींрдж рдирд╣ीं, рдЖрд░ाрдо рджें

рдЖрдк рд╕ोрдиे рдХिрд╕ рд╡рдХ्рдд рдЬाрддे рд╣ैं, рдпрд╣ рддो рдЖрдкрдХे рд▓ाрдЗрдл рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдорд╣рдд्рд╡ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХो рдХिрддрдиे рдШंрдЯे рдХी рдиींрдж рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдЕрдХрд╕рд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рджिрди рдоें рдЖрда рдШंрдЯे рдХी рдиींрдж рд▓ेрдиी рд╣ी рдЪाрд╣िрдП। рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдЬिрд╕ рдЪीрдЬ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै, рд╡рд╣ рдиींрдж рдирд╣ीं рд╣ै, рд╡рд╣ рдЖрд░ाрдо рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдкूрд░े рджिрди рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдЖрд░ाрдо рджें, рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХा рдХाрдо, рдЖрдкрдХी рдПрдХ्рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рд╕рдм рдХुрдЫ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЖрд░ाрдо рдХी рддрд░рд╣ рд╣ैं рддो рдЕрдкрдиे рдЖрдк рд╣ी рдЖрдкрдХी рдиींрдж рдХे рдШंрдЯे рдХрдо рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे। рд▓ोрдЧ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рддрдиाрд╡ рдоें рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдоैंрдиे рджेрдЦा рд╣ै рдХि рд▓ोрдЧ рдкाрд░्рдХ рдоें рдЯрд╣рд▓рддे рд╡рдХ्рдд рднी рддрдиाрд╡ рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрдм рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХा рд╡्рдпाрдпाрдо рддो рдЖрдкрдХो рдлाрдпрджे рдХी рдмрдЬाрдп рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ी рдХрд░ेрдЧा, рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдк рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдХो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рд▓े рд░рд╣े рд╣ैं рдЬैрд╕े рдХोрдИ рдЬंрдЧ рд▓рдб़ рд░рд╣े рд╣ों। рдЖрдк рдЖрд░ाрдо рдХे рд╕ाрде рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЯрд╣рд▓рддे? рдЪाрд╣े рдЯрд╣рд▓рдиा рд╣ो рдпा рдЬॉрдЧिंрдЧ, рдЙрд╕े рдкूрд░ी рдорд╕्рддी рдФрд░ рдЖрд░ाрдо рдХे рд╕ाрде рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे? 



3. рджो рд╣рдл्рддे рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрдкрд╡ाрд╕ рдХрд░ें

рдЖрдк рд╢рд░ीрд░ рдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЪрдХ्рд░ рд╕े рдЬुрдб़ा ‘рдоंрдбрд▓’ рдиाрдо рдХी рдПрдХ рдЪीрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै। рдоंрдбрд▓ рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рд╣рд░ 40 рд╕े 48 рджिрдиों рдоें рд╢рд░ीрд░ рдПрдХ рдЦाрд╕ рдЪрдХ्рд░ рд╕े рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।

рд╣рд░ рдЪрдХ्рд░ рдоें рддीрди рджिрди рдРрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рднोрдЬрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рдЬрдЧ рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे рддो рдЖрдкрдХो рдЦुрдж рднी рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा рдХि рдЗрди рджिрдиों рдоें рд╢рд░ीрд░ рдХो рднोрдЬрди рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЗрдирдоें рд╕े рдХिрд╕ी рднी рдПрдХ рджिрди рдЖрдк рдмिрдиा рднोрдЬрди рдХे рдЖрд░ाрдо рд╕े рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


4. рдкीрда рдХो рд╕ीрдзा рд░рдЦрдХрд░ рдмैрдаें

рд╢рд░ीрд░ рдХे рднीрддрд░ी рдЕंрдЧों рдХे рдЖрд░ाрдо рдоें рд╣ोрдиे рдХा рдЦाрд╕ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдХрдИ рдкрд╣рд▓ू рд╣ैं। рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рд╣рдо рдЗрд╕рдХे рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдкрд╣рд▓ू рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднीрддрд░ी рдЕंрдЧ рдЫाрддी рдФрд░ рдкेрдЯ рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдпे рд╕ाрд░े рдЕंрдЧ рди рддो рд╕рдЦ्рдд рдпा рдХрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рди рд╣ी рдпे рдирдЯ рдпा рдмोрд▓्рдЯ рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рд╕्рдеिрд░ рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдпे рд╕ाрд░े рдЕंрдЧ рдвीрд▓े-рдвाрд▓े рдФрд░ рдПрдХ рдЬाрд▓ी рдХे рдЕंрджрд░ рдЭूрд▓ рд░рд╣े рд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрди рдЕंрдЧों рдХो рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЖрд░ाрдо рддрднी рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬрдм рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд░ीрдв़ рдХो рд╕ीрдзा рд░рдЦрдХрд░ рдмैрдардиे рдХी рдЖрджрдд рдбाрд▓ें। 



5. рдкंрдЪ рддрдд्рд╡ों рд╕े рдЬुреЬрдХрд░ рдЬीрд╡рди рдЬीрдпें

рд╣рдо рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХो рдмрддा рд░рд╣े рдеे рдХि рд╣рдоाрд░े рдпोрдЧ рдХेंрдж्рд░ рдоें рдПрдХ рдпोрдЧिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╣ै, рддो рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рдХुрдЫ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдЗрд╕े рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे рдФрд░ рд╡े рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ां рдЖрдП। рд╡े рдПрдХ рд╣рдл्рддे рдпрд╣ां рдеे рдФрд░ рдПрдХ рд╣рдл्рддे рдХे рдмाрдж рд╡े рдоुрдЭрд╕े рдмрд╣ुрдд рдиाрд░ाреЫ рдеे। рдоैंрдиे рдХрд╣ा – “рдХ्рдпों, рдоैंрдиे рдХ्рдпा рдХिрдпा? рд╡े рдЪाрд░ों рддрд░рдл рдпрд╣ी рдмाрддें рдХрд░ рд░рд╣े рдеे – “рдпे рд╕рдм реЮाрд▓рддू рдмрдХрд╡ाрд╕ рд╣ै! рд╕рдж्рдЧुрд░ु рдиे рдХрд╣ा рдпрд╣ां рдПрдХ рдпोрдЧिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓! рдХрд╣ां рд╣ै рдпोрдЧिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓? рд╣рдоें рдХोрдИ рдмिрд╕्рддрд░ рдирд╣ीं рджिрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╣рдоें рдХुрдЫ рдирд╣ीं рджिрдЦ рд░рд╣ा”। рдлिрд░ рдоुрдЭे рд╕рдордЭ рдЖрдпा рдХि рдЙрдирдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХ्рдпा рд╣ै, рдлिрд░ рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдмुрд▓ाрдпा рдФрд░ рдоैंрдиे рдХрд╣ा – “рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдХ्рдпा рд╣ै” рдЙрдирдоें рд╕े рдПрдХ рдорд╣िрд▓ा, рдЬिрдирдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЖंрд╕ू рдеे, рдмोрд▓ीं – рдоैं рдпрд╣ां рдЗрддрдиे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЖрдИ рдФрд░ рдпрд╣ां рдзोрдЦा рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рдпрд╣ां рдХोрдИ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмिрд▓्рдХुрд▓ рднी рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдпрд╣ां рдФрд░ рдЖрдк рдмोрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдпрд╣ां рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╣ै। рдоैंрдиे рдХрд╣ा – “рдЖрд░ाрдо рд╕े рдмैрдаिрдпे। рдЖрдкрдХे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдмाрд░े рдоें рдпे рд╡िрдЪाрд░ рд╣ैं рдХि – рдмрд╣ुрдд рд╕े рдмिрд╕्рддрд░ рд╣ों рдЬрд╣ां рдорд░ीрдЬों рдХो рд╕ुрд▓ा рджो рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рджрд╡ाрдЗрдпां рджेрддे рд░рд╣ो – рдпे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдоैं рдЖрдкрдХो рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдШुрдоाрддा рд╣ूँ – рд╕рднी рдорд░ीреЫ рдпрд╣ां рдмрдЧीрдЪे рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдФрд░ рд░рд╕ोрдИ рдШрд░ рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╣рдо рдЙрдирд╕े рдХाрдо рдХрд░рд╡ाрддे рд╣ैं, рдФрд░ рд╡े рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।



рд░рд╡िрд╡ाрд░, 16 рдЬूрди 2024

рдХिрдбрдиी рдЦрд░ाрдм рд╣ोрдиे рдХी рдХ्рдпा рд╡рдЬрд╣ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै?

 рдордзुрдоेрд╣ рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХ्рд░ोрдиिрдХ рдХिрдбрдиी рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХिрдбрдиी рд╡िрдлрд▓рддा рдХे рд╕рдмрд╕े рдЖрдо рдХाрд░рдг рд╣ैं। рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдордзुрдоेрд╣ рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рдд рд╢рд░्рдХрд░ा рд╕्рддрд░ (рд╣ाрдЗрдкрд░рдЧ्рд▓ेрд╕ेрдоिрдпा) рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд▓рдЧाрддाрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рдд рд╢рд░्рдХрд░ा рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрди्рдп рдЕंрдЧों рдХो рднी рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддी рд╣ै। 

рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЖрдкрдХी рдПрдХ рдпा рджोрдиों рдХिрдбрдиी рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХाрдо рдХрд░рдиा рдмंрдж рдХрд░ рджेрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдгों рдоें рдордзुрдоेрд╣, рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдФрд░ рддीрд╡्рд░ рдХिрдбрдиी рдХी рдЪोрдЯें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рд▓рдХ्рд╖рдгों рдоें рдердХाрди, рдорддрд▓ी рдФрд░ рдЙрд▓्рдЯी, рд╕ूрдЬрди, рдЖрдкрдХे рдмाрдерд░ूрдо рдЬाрдиे рдХी рдЖрд╡ृрдд्рддि рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдФрд░ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдХोрд╣рд░ाрдкрди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЙрдкрдЪाрд░ рдоें рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдпा рдХिрдбрдиी рдк्рд░рдд्рдпाрд░ोрдкрдг рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।


рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХ्рдпा рд╣ै?

рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ (рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा) рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХी рдПрдХ рдпा рджोрдиों рдХिрдбрдиी рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдаीрдХ рд╕े рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддी рд╣ैं। рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХрднी-рдХрднी рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЬрд▓्рджी (рддीрд╡्рд░) рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрди्рдп рдмाрд░ рдпрд╣ рдПрдХ рдкुрд░ाрдиी (рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ) рд╕्рдеिрддि рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЦрд░ाрдм рд╣ोрддी рдЬाрддी рд╣ै।

рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХिрдбрдиी рд░ोрдЧ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧंрднीрд░ рдЪрд░рдг рд╣ै । рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рдмिрдиा рдпрд╣ рдШाрддрдХ рд╣ै। рдпрджि рдЖрдкрдХो рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рд╣ै, рддो рдЖрдк рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рдмिрдиा рдХुрдЫ рджिрди рдпा рд╕рдк्рддाрд╣ рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЧुрд░्рджे рдХ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ैं?

рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рд╕ेрдо рдХे рдЖрдХाрд░ рдХे рдЕंрдЧ рд╣ैं рдЬो рдЖрдкрдХी рдоुрдЯ्рдаी рдХे рдЖрдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡े рдЖрдкрдХी рдкрд╕рд▓िрдпों рдХे рдиीрдЪे, рдЖрдкрдХी рдкीрда рдХी рдУрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬ़्рдпाрджाрддрд░ рд▓ोрдЧों рдХे рдкाрд╕ рджो рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЧुрд░्рджे рд╣ोрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЖрдк рд╕िрд░्рдл़ рдПрдХ рдЧुрд░्рджे рдХे рд╕ाрде рднी рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬрдм рддрдХ рдХि рд╡рд╣ рдаीрдХ рд╕े рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ो।

рдХिрдбрдиी рдХे рдХрдИ рдХाрдо рд╣ैं। рдЗрдирдоें рд╕े рдПрдХ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрдо рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд╡िрд╖ाрдХ्рдд рдкрджाрд░्рдеों рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рдЖрдкрдХे рд░рдХ्рдд рдХो рдл़िрд▓्рдЯрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдоूрдд्рд░ (рдкेрд╢ाрдм) рдХे рдЬ़рд░िрдП рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рддी рд╣ै।

рдЬрдм рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдаीрдХ рд╕े рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдд्рдкाрдж рдЬрдоा рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЕрдЧрд░ рдРрд╕ा рд╣ोрддा рд╣ै, рддो рдЖрдк рдмीрдоाрд░ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ेंрдЧे рдФрд░ рдЕंрддрддः рдмिрдиा рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рдорд░ рдЬाрдПंрдЧे। рдХрдИ рд▓ोрдЧ рдЙрдЪिрдд рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рд╕ाрде рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХिрд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै?

рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХिрд╕ी рдХो рднी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдоें рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдиे рдХा рдЬोрдЦिрдо рдЕрдзिрдХ рд╣ै, рддो:

  • рдордзुрдоेрд╣ рд╣ै .
  • рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк (рд╣ाрдЗрдкрд░рдЯेंрд╢рди) рд╣ो ।
  • рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧ рд╣ै .
  • рдЧुрд░्рджे рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХा рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╣ो।
  • рдЧुрд░्рджे рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЕрд╕ाрдоाрди्рдп рд╣ो।
  • рджрд░्рдж рдиिрд╡ाрд░рдХ рджрд╡ाрдЗрдпां

рдЬрдм рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рддो рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?

рдЖрдкрдХे рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдЧ्рд▓ोрдоेрд░्рдпुрд▓рд░ рдиिрд╕्рдкंрджрди рджрд░ (рдИрдЬीрдПрдлрдЖрд░) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЧुрд░्рджे рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХे рдЪрд░рдг рд╣ोрддे рд╣ैं।рдХिрд╕ी рднी рдЧुрд░्рджे рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХे рдЪрд░рдг рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ैं:

  • рдЪрд░рдг I - рдЖрдкрдХा GFR 90 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ेрдХिрди 100 рд╕े рдиीрдЪे рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░, рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХो рд╣рд▓्рдХी рдХ्рд╖рддि рд╣ुрдИ рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рднी рд╡े рд╕ाрдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рдЪрд░рдг II - рдЖрдкрдХा GFR 60 рдЬिрддрдиा рдХрдо рдпा 89 рдЬिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХो рдЪрд░рдг I рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдЕрдзिрдХ рдХ्рд╖рддि рд╣ुрдИ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡े рдЕрднी рднी рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рдЪрд░рдг III - рдЖрдкрдХा рдЬीрдПрдлрдЖрд░ 30 рдЬिрддрдиा рдХрдо рдпा 59 рдЬिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдоें рд╣рд▓्рдХी рдпा рдЧंрднीрд░ рд╣ाрдиि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
  • рдЪрд░рдг IV - рдЖрдкрдХा GFR 15 рд╕े рдХрдо рдпा 29 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдоें рдЧंрднीрд░ рдХрдоी рдЖ рдЧрдИ рд╣ै।
  • рдЪрд░рдг V - рдЖрдкрдХा GFR 15 рд╕े рдиीрдЪे рд╣ै। рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд╡िрдлрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рдХрд░ीрдм рд╣ैं рдпा рд╡िрдлрд▓ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं।

рд▓рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдХाрд░рдг

рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХे рдк्рд░рдердо рдЪेрддाрд╡рдиी рд╕ंрдХेрдд рдХ्рдпा рд╣ैं?

рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдХो рдХिрдбрдиी рд░ोрдЧ рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдЪрд░рдгों рдоें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдпा рдХोрдИ рд▓рдХ्рд╖рдг рдирд╣ीं рджिрдЦрддे। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдХ्рд░ोрдиिрдХ рдХिрдбрдиी рд░ोрдЧ (CKD) рддрдм рднी рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬрдм рдЖрдк рдаीрдХ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ों।

рд╕ी.рдХे.рдбी. рдФрд░ рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рд▓ोрдЧों рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рдаीрдХ рд╕े рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै, рддो рдЖрдкрдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдПрдХ рдпा рдЕрдзिрдХ рд▓рдХ्рд╖рдг рджिрдЦाрдИ рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं:

  • рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдердХाрди ( рдердХाрди )।
  •  рдЙрд▓्рдЯी
  • рдн्рд░рдо рдпा рдз्рдпाрди рдХेрди्рдж्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиी।
  • рд╕ूрдЬрди ( рдПрдбिрдоा ), рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЖрдкрдХे рд╣ाрдеों, рдЯрдЦрдиों рдпा рдЪेрд╣рд░े рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕।
  • рдЕрдзिрдХ рдмाрд░ рдкेрд╢ाрдм рдЖрдиा।
  • рдРंрдарди ( рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдоें рдРंрдарди )।
  • рд╕ूрдЦी рдпा рдЦुрдЬрд▓ी рд╡ाрд▓ी рдд्рд╡рдЪा।
  • рднूрдЦ рдХрдо рд▓рдЧрдиा рдпा рднोрдЬрди рдоें рдзाрддु рдЬैрд╕ा рд╕्рд╡ाрдж рдЖрдиा।

рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХे рд╕рдмрд╕े рдЖрдо рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ैं?

рдордзुрдоेрд╣ рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХ्рд░ोрдиिрдХ рдХिрдбрдиी рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХिрдбрдиी рдлेрд▓्рдпोрд░ рдХे рд╕рдмрд╕े рдЖрдо рдХाрд░рдг рд╣ैं।

рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдордзुрдоेрд╣ рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рдд рд╢рд░्рдХрд░ा рд╕्рддрд░ (рд╣ाрдЗрдкрд░рдЧ्рд▓ाрдЗрд╕ेрдоिрдпा) рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд▓рдЧाрддाрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рдд рд╢рд░्рдХрд░ा рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрди्рдп рдЕंрдЧों рдХो рднी рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рд░рдХ्рдд рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рд░рдХ्рдд рд╡ाрд╣िрдХाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмрд▓рдкूрд░्рд╡рдХ рдпाрдд्рд░ा рдХрд░рддा рд╣ै । рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рдмिрдиा, рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмрд▓ рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХे рдКрддрдХों рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдЬрд▓्рджी рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕ी.рдХे.рдбी. рдХे рдЕрди्рдп рдХाрд░рдг рдЬो рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЙрдирдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:

  • рдкॉрд▓ीрд╕िрд╕्рдЯिрдХ рдХिрдбрдиी рд░ोрдЧ (рдкीрдХेрдбी) । рдкीрдХेрдбी рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХो рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा рдоें рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╕े рд╡िрд░ाрд╕рдд рдоें рдоिрд▓рддी рд╣ै (рд╡ंрд╢ाрдиुрдЧрдд рд╕्рдеिрддि) рдЬो рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХे рдЕंрджрд░ рддрд░рд▓ рдкрджाрд░्рде рд╕े рднрд░े рдеैрд▓ों (рд╕िрд╕्рдЯ) рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддी рд╣ै।
  • рдЧ्рд▓ोрдоेрд░ुрд▓рд░ рд░ोрдЧ । рдЧ्рд▓ोрдоेрд░ुрд▓рд░ рд░ोрдЧ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдХो рдХिрддрдиी рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдл़िрд▓्рдЯрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рд▓्рдпूрдкрд╕ । рд▓्рдпूрдкрд╕ рдПрдХ рд╕्рд╡рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ी рд░ोрдЧ рд╣ै рдЬो рдЕंрдЧ рдХ्рд╖рддि, рдЬोрдб़ों рдоें рджрд░्рдж, рдмुрдЦाрд░ рдФрд░ рдд्рд╡рдЪा рдкрд░ рдЪрдХрдд्рддे рдкैрджा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдЕрдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рдХाрд░рдгों рд╕े рднी рдЬрд▓्рджी рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рддीрд╡्рд░ рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ (рддीрд╡्рд░ рдХिрдбрдиी рдХी рдЪोрдЯ) рддрдм рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдм рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рдЕрдЪाрдирдХ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдЦो рджेрддी рд╣ै। рддीрд╡्рд░ рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХुрдЫ рдШंрдЯों рдпा рджिрдиों рдХे рднीрддрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╣ोрддा рд╣ै।

рддीрд╡्рд░ рдХिрдбрдиी рд╡िрдлрд▓рддा рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░рдгों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:

  • рд╕्рд╡рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ी рдЧुрд░्рджे рдХे рд░ोрдЧ.
  • рдХुрдЫ рджрд╡ाрдПँ.
  • рдЧंрднीрд░ рдиिрд░्рдЬрд▓ीрдХрд░рдг.
  • рдоूрдд्рд░ рдоाрд░्рдЧ рдоें рд░ुрдХाрд╡рдЯ.
  • рдЕрдиुрдкрдЪाрд░िрдд рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рд░ोрдЧ, рдЬैрд╕े рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧ рдпा рдпрдХृрдд рд░ोрдЧ

рдХ्рдпा рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рд╕ंрдХ्рд░ाрдордХ рд╣ै?

рдирд╣ीं, рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рд╕ंрдХ्рд░ाрдордХ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЖрдк рд╕ी.рдХे.рдбी. рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирдиे рд╡ाрд▓ी рд╕्рдеिрддिрдпों рдХो рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рд╡्рдпрдХ्рддि рдоें рдирд╣ीं рдлैрд▓ा рд╕рдХрддे।

рдиिрджाрди рдФрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг

рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХा рдиिрджाрди рдХैрд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрддा рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХा рдиिрджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдХिрдбрдиी рдл़ंрдХ्рд╢рди рдкрд░ीрдХ्рд╖рдгों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै । рдпрджि рдк्рд░рджाрддा рдХो рд╕ंрджेрд╣ рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХो рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХा рдЦрддрд░ा рд╣ै, рддो рд╕ाрдоाрди्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:

  • рд░рдХ्рдд рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг । рд░рдХ्рдд рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдЖрдкрдХे рд░рдХ्рдд рд╕े рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдХो рдХिрддрдиी рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рд╣рдЯाрддे рд╣ैं। рдПрдХ рдк्рд░рджाрддा рдЖрдкрдХी рдмांрд╣ рдХी рдирд╕ рд╕े рдеोрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд░рдХ्рдд рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдкрддрд▓ी рд╕ुрдИ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ेрдЧा। рддрдХрдиीрд╢िрдпрди рдлिрд░ рдПрдХ рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдоें рдЖрдкрдХे рд░рдХ्рдд рдХे рдирдоूрдиे рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░ेंрдЧे।
  • рдоूрдд्рд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг । рдоूрдд्рд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдЖрдкрдХे рдкेрд╢ाрдм рдоें рдоौрдЬूрдж рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкрджाрд░्рдеों, рдЬैрд╕े рдк्рд░ोрдЯीрди рдпा рд░рдХ्рдд рдХो рдоाрдкрддे рд╣ैं। рдЖрдк рдк्рд░рджाрддा рдХे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдпा рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдХंрдЯेрдирд░ рдоें рдкेрд╢ाрдм рдХрд░ेंрдЧे। рддрдХрдиीрд╢िрдпрди рдлिрд░ рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдоें рдЖрдкрдХे рдоूрдд्рд░ рдХे рдирдоूрдиे рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░ेंрдЧे।
  • рдЗрдоेрдЬिंрдЧ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг । рдЗрдоेрдЬिंрдЧ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рджाрддा рдХो рдЖрдкрдХे рдЧुрд░्рджे рдФрд░ рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рджेрдЦрдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрддे рд╣ैं рддाрдХि рдЕрд╕ाрдоाрди्рдпрддाрдУं рдпा рд░ुрдХाрд╡рдЯों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХी рдЬा рд╕рдХे। рдЖрдо рдЗрдоेрдЬिंрдЧ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдгों рдоें рдХिрдбрдиी рдЕрд▓्рдЯ्рд░ाрд╕ाрдЙंрдб , рд╕ीрдЯी рдпूрд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдФрд░ рдПрдордЖрд░рдЖрдИ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं ।

рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░

рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдХैрд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?

рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХा рдЙрдкрдЪाрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рд╕ीрдоा рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।

рдХिрд╕ी рдкुрд░ाрдиी рдмीрдоाрд░ी рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдХिрдбрдиी рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХे рдмрдв़рдиे рдХी рдЧрддि рдХो рдзीрдоा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рдзीрд░े-рдзीрд░े рдХाрдо рдХрд░рдиा рдмंрдж рдХрд░ рджेрддी рд╣ै, рддो рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрддा рдЖрдкрдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдкрд░ рдирдЬ़рд░ рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдХिрдбрдиी рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдХो рдпрдеाрд╕ंрднрд╡ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрди рддрд░ीрдХों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं:

  • рдиिрдпрдоिрдд рд░рдХ्рдд рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг.
  • рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХी рдЬाँрдЪ.
  • рджрд╡ाрдИ।

рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рд╕े рдкीрдб़िрдд рд╣ैं, рддो рдЖрдкрдХो рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдЪाрд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдХे рд▓िрдП рджो рдоुрдЦ्рдп рдЙрдкрдЪाрд░ рд╣ैं।


рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕

рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рд░рдХ्рдд рдХो рдл़िрд▓्рдЯрд░ рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै। рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं:

  • рд╣ेрдоोрдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ । рд╣ेрдоोрдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдоें, рдПрдХ рдорд╢ीрди рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЖрдкрдХे рд░рдХ्рдд рдХो рд╕ाрдл рдХрд░рддी рд╣ै। рдЬ़्рдпाрджाрддрд░ рд▓ोрдЧ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдпा рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдХ्рд▓िрдиिрдХ рдоें рд╣рдл़्рддे рдоें рддीрди рд╕े рдЪाрд░ рджिрди рд╣ेрдоोрдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдХрд░рд╡ाрддे рд╣ैं।
  • рдкेрд░िрдЯोрдиिрдпрд▓ рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ । рдкेрд░िрдЯोрдиिрдпрд▓ рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдоें, рдПрдХ рдк्рд░рджाрддा рдЖрдкрдХे рдкेрдЯ рдХी рдкрд░рдд рдоें рдПрдХ рдХैрдеेрдЯрд░ рд╕े рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рд╕рдоाрдзाрди рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдмैрдЧ рдЬोрдб़рддा рд╣ै। рд╕рдоाрдзाрди рдмैрдЧ рд╕े рдЖрдкрдХे рдкेрдЯ рдХी рдкрд░рдд рдоें рдмрд╣рддा рд╣ै, рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдд्рдкाрджों рдФрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рддрд░рд▓ рдкрджाрд░्рдеों рдХो рдЕрд╡рд╢ोрд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдмैрдЧ рдоें рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै। рдХрднी-рдХрднी рд▓ोрдЧ рдШрд░ рдкрд░ рдкेрд░िрдЯोрдиिрдпрд▓ рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдХिрдбрдиी рдк्рд░рдд्рдпाрд░ोрдкрдг

рдХिрдбрдиी рдЯ्рд░ांрд╕рдк्рд▓ांрдЯ рдХे рджौрд░ाрди рд╕рд░्рдЬрди рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдПрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рдХिрдбрдиी рдбाрд▓рддा рд╣ै рддाрдХि рдЖрдкрдХी рдХ्рд╖рддिрдЧ्рд░рд╕्рдд рдХिрдбрдиी рдХी рдЬрдЧрд╣ рд▓े рд╕рдХे। рд╕्рд╡рд╕्рде рдХिрдбрдиी (рджाрддा рдЕंрдЧ) рдХिрд╕ी рдоृрдд рджाрддा рдпा рдЬीрд╡िрдд рджाрддा рд╕े рдЖ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЖрдк рдПрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рдХिрдбрдиी рдХे рд╕ाрде рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдЬी рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдХ्рдпा рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рд╕े рдЙрдмрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╣ां, рдЙрдЪिрдд рдЙрдкрдЪाрд░ рд╕े рдЖрдк рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рд╕े рдЙрдмрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХो рдЬीрд╡рди рднрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрдб़े।

рдЖрдк рдХिрдбрдиी рдлेрд▓्рдпोрд░ рдХे рд╕ाрде рдХिрддрдиे рд╕рдордп рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं?

рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдпा рдХिрдбрдиी рдЯ्рд░ांрд╕рдк्рд▓ांрдЯ рдХे рдмिрдиा рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдШाрддрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдк рдмिрдиा рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рдХुрдЫ рджिрди рдпा рд╣рдл़्рддे рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдпрджि рдЖрдк рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдкрд░ рд╣ैं, рддो рдФрд╕рдд рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा рдкांрдЪ рд╕े 10 рд╡рд░्рд╖ рд╣ै। рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рдбाрдпрд▓िрд╕िрд╕ рдкрд░ 30 рд╕ाрд▓ рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдпрджि рдЖрдк рдХिрдбрдиी рдЯ्рд░ांрд╕рдк्рд▓ांрдЯ рдХрд░рд╡ाрддे рд╣ैं, рддो рдЬीрд╡िрдд рдбोрдирд░ рд╕े рдХिрдбрдиी рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдФрд╕рдд рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा 12 рд╕े 20 рд╡рд░्рд╖ рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рдЖрдк рдоृрддрдХ рдбोрдирд░ рд╕े рдХिрдбрдиी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдФрд╕рдд рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा рдЖрда рд╕े 12 рд╡рд░्рд╖ рд╣ोрддी рд╣ै।

рд░ोрдХрдеाрдо

рдоैं рдЧुрд░्рджे рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХो рдХैрд╕े рд░ोрдХ рд╕рдХрддा рд╣ूँ?

рд╣ाрд▓ांрдХि рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рдФрд░ рд╕ी.рдХे.рдбी. рдХो рдаीрдХ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдХिрдбрдиी рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдХрджрдо рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╕्рд╡рд╕्рде рдЖрджрддें рдФрд░ рджिрдирдЪрд░्рдпा рдЖрдкрдХी рдХिрдбрдиी рдХे рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдХिрддрдиी рдЬрд▓्рджी рдЦो рджेрддी рд╣ै, рдЗрд╕े рдзीрдоा рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдпрджि рдЖрдкрдХो рд╕ी.рдХे.рдбी. рдпा рдХिрдбрдиी рдлेрд▓िрдпрд░ рд╣ै, рддो рдпрд╣ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै рдХि:

  • рдЕрдкрдиे рдЧुрд░्рджे рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рдирдЬрд░ рд░рдЦें।
  • рдпрджि рдЖрдкрдХो рдордзुрдоेрд╣ рд╣ै рддो рдЕрдкрдиे рд░рдХ्рдд рд╢рд░्рдХрд░ा рдХे рд╕्рддрд░ рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕ीрдоा рдоें рд░рдЦें।
  • рдЕрдкрдиे рд░рдХ्рддрдЪाрдк рдХे рд╕्рддрд░ рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕ीрдоा рдоें рд░рдЦें।
  • рддрдо्рдмाрдХू рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕े рдмрдЪें।
  • рдЕрдзिрдХ рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рд╕ोрдбिрдпрдо рд╡ाрд▓े рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рд╕े рдмрдЪें ।
  • рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрддा рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиिрдпрдоिрдд рдиिрдпुрдХ्рддि рдкрд░ рдЬाрдПँ।